Sismoloji (Deprem Bilimi), çok daha kapsamlı bir bilim olan jeofiziğin bir dalıdır.
DEPREMLERİN OLUŞUMU.
Levha sınırlarındaki devingenlik ve değişim, yerkabuğunda deformasyonlar, gerilme birikimleri ve kırılmalar oluşturmaktadır. İşte bu kırılmalar ve varolan kırıklar boyunca yer değiştirmeler depremlerin oluşmasını sağlamaktadır.
Bu deformasyonlara sebep olan iki önemli olgu vardır.
1)Enerji birikimi
2)Enerjinin aniden açığa çıkması
Yerkabuğu ve litosferde deformasyonlara neden olan enerji; gravitasyonel potansiyel enerji, kinetik enerji, kimyasal enerji ve yamulma enerjisidir.
Sismoloji çalışmaları, bu enerji türlerinden yalnızca elastik yamulma enerjisinin büyük depremleri oluşturacak kadar güçlü olduğunu göstermiştir.
Depremlerle elastik yamulma enerjisinin açığa çıkmasındaki ilişki; çeşitli kuvvetler (tektonik, volkanik) nedeniyle yer kabuğu içinde biriken gerilmeler belirli bir düzeye geldiğinde ortamın dayanma gücünü yenmekte ve böylece yer kabuğu kırılarak ve ya varolan bir kırık boyunca kayarak tektonik depremi oluşturmaktadır.
Deprem, elastik bir ortamda biriken potansiyel enerjinin kinetik enerjiye dönüşümü olarak düşünüldüğünde, kaynak bölgesindeki yoğunluk, Young Modülü, katısallık(rijidite) gibi elastiklik katsayılarının deprem kaynağının oluşumunda önemli parametreler olduğu anlaşılır. Ayrıca bölgenin tektonik özellikleri depremin oluşumunda önemli bir etmendir.
Depremin oluşumunda 4 ayrı aşama belirlenmiştir.
a)İNTER-SİSMİK DÖNEMİ: Fay üzerinde hareketin olmadığı, ancak elastik yamulma enerjisinin biriktiği dönemdir.
b)PRE-SİSMİK DÖNEMİ : Fay üzerindeki gerilmenin kritik düzeye geldiği aşamadır.
c)KO-SİSMİK : Bu kısa dönemde potansiyel enerji hızla kinetik enerjiye dönüşür. Yani deprem anıdır.
d)POST-SİSMİK DÖNEMİ : Art sarsıntıların oluştuğu ve fayın yeni bir denge durumuna geldiği dönemdir. Post-sismik döneminin sonu inter-sismik döneminin başlangıcıdır.
ZEMİN SIVILAŞMASI NEDİR?
Depremlerde hasar artırıcı olaylardan en önemlisi zemin sıvılaşmasıdır.
Zemin sıvılaşması; meydana gelen elastik dalgaların sıkıştırmasıyla, suya doygun zeminlerde basıncın etkisiyle gözenek suyunun zemindeki malzemeyle birlikte fışkırmasıyla oluşan yapıdır.
ARTÇI ŞOK NEDİR?
Şiddetli bir depremden sonra yeraltındaki
kayaların yerlerine yerleşmelerinin yol açtığı hafif sallantı ve titreşimlerdir.
Kara
parçalarının son 500 milyon yıllık seyahati
Yerkürenin
iç yapısı
Yeryüzü
kabuğu sürekli hareket eder
Okyanus
ortası sıradağlar ve levha sınırları
Deprem
nedır? Nasıl Oluşur?
Seismotektonik
harita
Depremin
neden olduğu hareketler
Bina
İnşaatında yanlış ve doğrular 1
Bina
inşaatında yanlış ve doğrular 2
Resimler
Deprem
Dalgaları ve deprem büyüklüğü (M) (1)
Deprem
Dalgaları ve deprem büyüklüğü (M) (2)
Türkiye'de
1894-1995 arası önemli depremler
Depremde
hayatta kalmanın kuralları
Son yıkıcı depremi 1945 de yaşamış olan Adana ve yöresi, 27 Haziran 1998 günü 6.2 büyüklüğündeki depremle bir kez daha büyük ölçüde zarar gördü. Daha öncekilerden farklı olarak bu deprem, modern bir sismolojik deprem ağının tam ortasında meydana gelmiş ve bütün ayrıntılarıyla gözlenmiştir.
ADANA-CEYHAN DEPREMİ NEDEN OLDU?
Adana ve yöresi Doğu Anadolu Fay Zonu’nun Maraş yöresinden başlayarak güneybatıya doğru çatladığı kesimde yer almaktadır. Bu yöre Ölü Deniz Fayı, Doğu Anadolu Fay Zonu, ve bunun güneybatı uzantılarıyla sınırlanan Afrika, Arabistan ve Anadolu Levhalarının oluşturduğu üçlü kavşağın çevresinde gelişen karmaşık bir kinematik sürecin etkisinde şekillenmektedir. Adana Depremi, ilgili fay düzlemi çözümüyle de doğrulandığı gibi, sol yönlü doğrultu atımlı bir sisteme bağlı olarak meydana gelmiştir. Bir diğer tanımlama ile deprem sırasında fay hattının kuzeyi, güneyine göre bir miktar batıya hareket etmiştir.
Adana Depremi sonrasında ilk üç gün içerisinde 200 civarında artçı deprem gözlenmiş ve bunların ana şoka oranla daha kuzeye doğru dizildikleri saptanmıştır.
BU DEPREMDE NELER OLDU?
Bu depremde ender görülen büyüklükte zemin sıvılaşması, kum fışkırmaları, gaz çıkışları oldu.
Ceyhan Irmağı boyunca, sağ ve sol taraflarında, uzunluğu 50 km olan bir alanda heyelanlar, yarılmalar, tansiyon çatlakları, oturmalar oldu.
Bölgede bulunan önemli sayıdaki yeraltı ve yüzey kaynak sularında artış oldu, aynı oranda değişik alanlardaki kuyularda yeraltı suları ve yüzey kaynak suları kesildi ve ya çok azaldı.
Soysallı Köyü, Kör Veli Mevkiinde bulunan 204 m derinlikteki su kuyusundan su ve metan gazı çıkarak kesilmiş sonrada petrol fışkırmıştır.
-1356 bina tamamen yıkıldı.
-30 adet işyeri yıkıldı.
-18395 bina oturulamaz
-555 işyeri hasarlı oturulamaz.
-43721 bina hasarlı oturulamaz.
-1026 işyeri hasarlı oturulur hale gelmiştir.
Daha Fazla Bilgi için
Adana-Ceyhan
Depremi (Afet İşleri Genel Müdürlüğü)
http://www.deprem.gov.tr/latesteq.html