Dersin Adı: Çevre Politikası ve Hukuku Dersin Kodu:   ECTS Kredisi: 3 Bölümün Adı: Kamu Yönetimi Lisans Zorunlu Haftalık Ders Saati: 4 Yarıyıl: 4  Öğretim Dili:  Türkçe  Dersin Sorumlusu: Doç. Dr. Sevim Budak                   Dersin Amacı ve Öğrenme Çıktıları:   Bu dersin amacı dünyadaki ve ülkemizdeki çevresel meselelere dikkat çekmektir. Bu amaçla Kamu Yönetimi Yüksek Lisans öğrencileri çevresel meselelelere çözüm bulmak ve çevreyi yönetmek için yeterli siyasi, idari ve hukuki bilgi ile donatılacaklardır. Bu dersin ikinci amacı Türkiye’nin çevre ve doğal kaynaklarının en iyi şekilde yönetimi için uygun idari biçimler üzerinde öğrencilerin kafa yormalarını temin etmektir.   Dersin İçeriği:      Terminoloji edindirmeye yönelik kısa kavram tanımlamaları “Çevre”,“Çevre Sorunları”, “Çevre Kirlenmesi”, “Çevre Politikası”, “Çevre Yönetimi ve “Çevre Hukuku” gibi  kavramlarının tanımlanması, çevre kirlenmesine neden olan faaliyetlerin sıralanması, çevre kirliliği türlerine kısa bir bakış, sorun yahut kirlilik yaratan taraf “kirleten” ile “kirleten idolojiler” hakkında bilgiler verilmesi. Çevre sorunları ve kirlenme ile mücadele (çevre koruma) Politik, ideolojik düzlemde mücadele: Bu kapsamda dünyada ve ülkemizde çevre korumacı akımların gelişimi-eylem türleri-karşılaştıkları sorunlar anlatılacak, bu akımların hem milletlerarası seviyedeki, hemde kendi kamu yönetimleri ve kamuoyları üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılacaktır. İlave olarak, uluslararası ve ulusal çevre koruma politikalarının doğuşu ve gelişimi, çevre koruma politikası modelleri, hedef ve ilkeleri, araçları, Türk Çevre Politikasının gelişimi ve konu hakkında yorumlar yapılacaktır. Ekonomik  ve mali düzlemde mücadele: Bu kapsamda uluslararası alanda tartışılan ekonomik ve mali önlemler örneğin çevre vergileri, karbondioksit vergisi, kirletme harçları ve sertifikaları, depozito yöntemleri, vergi indirimleri ve sübvansiyonlar gibi konular ele alınacak, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü ve Avrupa Birliği gibi örgütlerin çevrenin korunmasına ilişkin mali yaklaşımları sürdürülebilir gelişme kavramından hareketle değerlendirilecektir. Hukuki düzlemde mücadele: Uluslararası ve ulusal seviyede geliştirilen çevre hukuku araçları tanıtılacak, bu konuda ayrıntılı hukuki bilgiler vize sonrası ayrıntılı olarak verilecektir. Uluslararası düzlemde mücadele: Bu kapsamda uluslararası çevre sorunları meselesi ayrıntılı incelenecek, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği gibi uluslararası örgütlerin geliştirmiş olduğu milletlerarası tedbirler ele alınacak, uluslararası çevre zirveleri ile bunlar sonucunda ortaya çıkan belgeler ve bildirgelere değinilecek, çevre koruma sözleşmelerinden en önemlileri (iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik, ozon tabakasının korunması, CITES BERN anlaşmaları gibi) incelenecektir. ·         Çevre Yönetimi ve Örgütlenme Bu başlık altında Türkiye’de kamuda ve özel sektörde çevre yönetimi ele alınacak, kamudaki çevre yönetimi örgütlenmesinin gelişimi incelenecek,  merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasındaki görev ve yetki paylaşımı anlatılacaktır. Aynı zamanda dünyadaki örgütlenme modellerine karşılaştırmalı olarak kısaca değinilecektir. Yine bu başlık altında çevre kanununa göre merkezi ya da yerel nasıl bir çevresel örgütlenme modeli geliştirilmiş olduğuna bakılacaktır. Çevre Hakkı ve Hukuk Bu başlık kapsamında “Çevre Hakkı” kavramı ve gelişimi anlatılacak, diğer haklar karşısındaki pozisyonu, 82 anayasasında çevre hakkının yeri ve önemi, 82 Anayasası hükümlerinin çevre hukuku bakımından incelenmesi, 2872 sayılı Türk Çevre Kanunu ve bu kanuna dayalı  çıkan yönetmeliklerin irdelenmesi ve Türk Danıştayı ve İdare Mahkemelerinin çevre  sorunları karşısında aldıkları yargı kararları ve bunların bir kısmının derste örnek olay olarak incelenmesi söz konusu olacaktır. İlave olarak çevreyi kirletenin kamu makamları ve bireyler karşısındaki hukuki sorumlulukları alt başlıklar halinde incelenecektir. Çevre Hukukunda Sorumluluk: Kamu Hukukundan Kaynaklanan Sorumluluk Çevre Hukukunda Sorumluluk: Özel Hukuk Sorumluluğu Son olarak Çevre kanununun uygulanmasından doğan sorunlar hem kirletenler ve hem de kamu yönetimleri bakımından ele alınacaktır.   Değerlendirme Yöntemi:  Siyasal Bilgiler Fakültesi Lisans Sınav Yönetmeliğinde yazılı şartlar.   Dersin Önkoşulları:     İdare Hukuku, Siyaset Bilimi, Türk Anayasa Düzeni, Siyaset Sosyolojisi ve Psikolojisi gibi derslerin alınmış olması   Önerilen Kaynaklar:  Ruşen Keleş,Can Hamamcı: Çevre Politikası, İmge yay., Ankara, 2005 Çevre Sorunlarına Çağdaş Yaklaşımlar,  Ed. Mehmet Marin; Uğur Yıldırım, Beta yayınları, İstanbul, 2004 Esat Öz: “Dünya’da ve Türkiye’de Ekoloji Hareketinin Gelişimi: Çevre Koruma derneklerinden Siyasal Partilere”, Türkiye Günlüğü, sayı:3, Haziran 1989 Akın Atauz: “Çevreci Hareketlerin Türkiye’yi Sarsmayan On Yılı”, Birikim Dergisi, Ocak-Şubat 1994, sayı 57-58, ss.17-22 Ayşegül Mengi: “Çevre Koruma Yöneltileri, İlkeleri ve Araçları, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 7(3) Temmuz 1998, s.65 Firuz Demir Yaşamış: “Çevresel Ölçüt ve Standartlar”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 3 (4), 1994. Tanıl Bora: “Ekolojik Sorun ve Bunalım İdaresinin Son Haddi”, Birikim, 38/39, 1992. Tacettin Karaer: “Çevre’nin Toplumsal İlgi Alanına Dönüşümü Üzerine”, Türk İdare Dergisi, 63, 393, 1991. M.Akif Özer: “Derin Ekoloji”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 10 (4) Ekim 2001. Kıvılcım Akkoyunlu Ertan: “Çevre Etiği”, Amme İdaresi Dergisi, C.31, s.1, 1998,s.125-139 A.Serap Fırat: Çevre Etiği Kavramı Üzerine Yeniden Düşünmek”, A.Ü.SBF Dergisi, Eylül 2003, s. 105. Bülent Duru: “Dünya Bankası, GEF ve Küresel Çevre Sorunları”, Ankara Ün. SBF Dergisi, 58/2, Nisan-Haziran 2002, s.79-95 Gülgün Tuna: “Uluslararası Örgütler ve Çevre”, Doğu-Batı dergisi, Ağustos-Ekim 2003, s.257-272 Zerrin Toprak Karaman: “Çevre Korumacı Politikaların Başarısında Mülkiyet Hakları Yönüyle Devletin Rolü”, Türk İdare Dergisi, 70(420), 1998. Mihriban Şengül: “Yerel Düzeyde Çevre Yönetimi ve Belediyeler”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, C.8,S.3, 1999, s. 91-102 İbrahim Kaboğlu: Çevre Hakkı, İmge yay., Ankara,1996 İbrahim Kaboğlu: “Çevre Hakkı Karşısında İdare ve Yurttaş”, Tarık Zafer Tunaya’ya Armağan, İstanbul Barosu yay., İstanbul, 1992. s.119-140 Noyan Özkan: Yeni Çevre Kanunu “Bir Adım İleri İki Adım Geri”, Güncel Hukuk Dergisi, Haziran 2006. Ersan Şen: 5491 Sayılı Kanunla 2872 Sayılı Çevre Kanununda Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi, Güncel Hukuk Dergisi, Haziran 2006. Birol Ertan Kıvılcım Akkoyunlu Ertan: Çevre Hukukunda Sorumluluk, Amme İdaresi Dergisi, C.38, s.3, 2005. Tuğrul Katoğlu:” Yeni Türk Ceza Kanunu ve Çevreye Karşı Suçlar”, Mülkiye Dergisi, Bahar 2005. Birol Ertan:“Bergama-Ovacık Altın Madeni Konusundaki Danıştay Kararının Değerlendirilmesi”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, C.7, S.3, 1998, s. 72-80 M.Akif Özer: “İdari Usulün Getirecekleri Üzerine”, (Örnek Olay İncelemesinde Gökova Kararı”, Ankara Barosu Dergisi, S.2001/1, Yıl.58, s.191-207