İnfluenza
A (H1N1)
Domuz gribi, çok sayıda olan domuz influenza virüslerinden bir tanesinin
yol açtığı, domuzlara ait yüksek derece bulaştırıcılığa sahip, akut bir
solunum yolu hastalığıdır. Morbiditesi yüksek olmakla birlikte,
mortalitesi % 1-4 arasında seyretmektedir. Virüs domuzlar arasında,
damlacık infeksiyonu, direkt ve indirekt temas ve asemptomatik taşıyıcı
domuzlar tarafından bulaşmaktadır. Domuzlar arasında yıl boyu salgınlar
görülmekle birlikte, bunlar kış ve sonbahar aylarında sıklaşmaktadır.
Bir çok ülke rutin olarak domuz popülasyonlarını domuz gribine karşı
aşılamaktadır.1
Domuz influenza virüsleri genellikle H1N1 subtipindedir, fakat diğer
tipler de domuzlarda bulunabilir. Domuzlar, ayrıca, domuz gribi
virüslerinin yanı sıra, insan mevsimsel influenza virüsleri ve kuş gribi
virüsü ile de infekte olabilmektedir. H3N2 domuz virüsünün kökensel
olarak insandan domuzlara geçtiği düşünülmektedir. Domuzlar, bazen, aynı
anda birden fazla virüs tipi ile infekte olabilmektedir, bu durum
virüslerin genlerinin birbirine geçişine izin vermekte, bu tip virüslere
de reassortant virüs adı verilmektedir. Domuz influenza virüsleri
normalinde türe özel olmasına ve sadece domuzları infekte etmesine
rağmen, bazen tür bariyerini aşarak insanlarda da hastalığa yol
açabilmektedir. Şu günlerde karşı karşıya bulunduğumuz İnfluenza A(H1N1)
pandemisi de buna bir örnektedir.1
Dünya Sağlık Örgütü, 29 Nisan 2009 tarihi itibariyle İnfluenza A(H1N1)
hastalığı ile ilgili pandemi alarmını faz 4'ten faz 5'e yükseltmiştir.2
Bu faz pandemi ilanı öncesi fazdır ve daha 1 hafta bile geçmeden 3.
fazdan 5. faza geçilmesi durumun ciddiyetini göstermektedir. Faz 4,
"toplum düzeyinde salgınlara" yol açabilecek, bir insan veya
insan-hayvan influenza reassortant virüsünün insandan insana geçişinin
doğrulanmış olmasıyla karakterizedir. Böyle bir durumu tespit eden veya
şüphelenen bir ülke, derhal Dünya Sağlık Örgütü ile bağlantıya
geçmelidir. Faz 4, pandemi riskinin de belirgin şekilde arttığına işaret
eder. Faz 5 ise, bir Dünya Sağlık Örgütü bölgesinde en az iki ülkeye
virüsün insandan insana yayılımı ile karakterizedir. Bu aşamada bir çok
ülke etkilenmezken, faz 5 bildirimi, bir pandeminin çok yakında vuku
bulabileceğine dair kuvvetli bir işarettir ve etkileri azaltıcı
önlemlerin uygulamaya konması için de sürenin daraldığını
göstermektedir.3
Pandemi alarmı faz beşe ulaşırken, İnfluenza A(H1N1) hastalığı ile
ilgili gelişmeleri özetlemek istiyorum. 24 Nisan 2009 tarihinde, ABD
hükümeti 7 tane doğrulanmış İnfluenza A(H1N1) vakasının, 9 tane de
şüpheli vakanın olduğunu belirtirken, bu 7 vakanın da hafif grip benzeri
rahatsızlıkları olduğunu sadece birinin kısa bir hospitilizasyon
gereksinimi duyduğunu bildirdi. ABD'den herhangi bir ölüm de
bildirilmemiştir. Meksika Hükümeti ise, nisan ayı içinde başkentten
854'ten daha fazla pnömoni vakasının olduğunu ve bunlardan 59'unun
öldüğünü bildirdi. Bir başka bölgesinden de 24 grip benzeri vakanın
bulunduğu ve bunların 3'ünün öldüğü bildirilerken, ABD sınırına yakın
bir bölgede de 4 tane grip benzeri vakanın olduğu bildirildi.4
Bundan iki gün sonra, ABD'deki doğrulanmış İnfluenza A(H1N1) vakasının
7'den 20'ye çıktığı bildirildi. Bu günlerde de Dünya Sağlık Örgütü,
konuyla ilgili uzmanları yerel sağlık otoriteleriyle ortak çalışma için
Meksika'ya göndermeye başlamıştı. 5
27 Nisan'da ABD'deki vaka sayısı 20'den 40'a çıkarak ikiye katlandı.
Meksika da 7'si ölümlü olmak üzere 26 vaka bildirimi yaptı. Kanada 6
vaka, İspanya 1 vaka bildirdi. 28 Nisan'da ise 7 ülke resmi olarak
İnfluenza A(H1N1) vakası bildirdi. Vaka bildiren yeni ülkeler Kanada(6),
Yeni Zelanda(3), Birleşik Krallık(2), İsrail(2) ve İspanya(2)'ydi.6,7
Pandemi alarmında faz beşe geçilen tarih olan 29 Nisanda ise Almanya ve
Avusturya'da İnfluenza A(H1N1) vakası bildirimi yapılırken, ABD'de
İnfluenza A(H1N1) vakalarından bir tanesinin öldüğünü bildirdi.1
Mayıs'a ait son güncel bilgilerde ise İsviçre ve Hollanda'dan vaka
bildirimi yapıldığı yer almaktadır.8,9,11
İnfluenza A(H1N1) hastalığının klinik belirtileri, mevsimsel
griptekilere benzerdir, ancak bildirimi yapılan klinik prezentasyonu
asemptomatik infeksiyondan ölümle sonuçlanan şiddetli pnömoniye kadar
çeşitlilik göstermektedir.1
İnsanlar genellikle infekte domuzlardan domuz gribini almaktadır, ancak
bazı vakalarda domuzların bulunduğu çevreler veya domuzlarla temas
öyküsü bulunmamaktadır. Bazı durumlarda insandan insana geçiş
oluşmuştur, fakat bu yakın temas ve kapalı gruplar ile sınırlıdır.1
İnsanlarda hastalığa neden olan güncel domuz gribi virüsü ile ilgili
herhangi bir aşı bulunmamaktadır. İnsan mevsimsel grip aşılarının
herhangi bir koruma sağlayıp sağlayamadığı da bilinmemektedir. İnfluenza
virüsleri çok hızlı değişmektedir. Önemli olan, aşılı insanları azami
şekilde koruyabilmek için şu anda dolaşan virüse karşı bir aşı
geliştirebilmektedir. İşte bundan dolayı da Dünya Sağlık Örgütü, en
uygun aşı virüsü adayını seçebilmek için olabildiğince çok virüse
ulaşmaya gereksinim duymaktadır. 1
Halk arasında domuz gribi ile ilgili en çok sorulan üç soru da Dünya
Sağlık Örgütü'nün resmi İnfluenza A(H1N1) sayfasından yararlanılarak,
cevaplanmıştır: 10
İnfluenza A(H1N1)'dan kendimi nasıl koruyabilirim?Grip için
genel önleyici tedbirleri uygulayın:
- İyi görünmeyen ve ateşi, öksürüğü olan insanlarla yakın temastan
kaçının.
- Sık ve iyice ellerinizi sabun ve suyla yıkayın.
- Yeterli uyku, besleyici gıdaların alımı ve fiziksel aktiviteyi
içeren iyi yaşam alışkanlıklarını hayata geçirin.
Evde hasta bir insana nasıl bakabilirim?
- Diğerlerinden en az 1 metre, hasta kişiyi ayırın.
- Hasta kişiye bakarken ağzınızı ve burnunuzu örtün. Kullandıktan
sonra atılıyor veya uygun şekilde temizleniyorsa, bu amaçla
kullanılan ticari materyaller de, ev yapımları da kullanılabilir.
- Hastayla her temastan sonra iyice ellerinizi sabun ve suyla
yıkayın.
- Hastanın kaldığı yeri havalandırın, hava akışı sağlayın.
- Hazır bulunan, evsel temizlik ajanları ile çevreyi temiz tutun.
- Eğer bulaşmanın olduğu bir ülkede yaşıyorsanız, yerel ve ulusal
sağlık otoritelerinden gelen ek önerileri de takip edin.
Eğer hasta olduğumu düşünürsem ne yapmalıyım?
- Kendinizi kötü hissediyorsanız, yüksek ateşiniz ve boğaz ağrınız
varsa,
- Evde kalın ve kalabalıktan, okuldan, işten uzak durun.
- İstirahat edin ve bol bol sıvı alın.
- Hapşırırken ve öksürürken ağzınızı ve burnunuzu tek kullanımlık
mendillerle kapayın ve kullanılmış mendilleri uygun şekilde yok
edin.
- Özellikle hapşırdıktan veya öksürdükten sonra, iyice ellerinizi
sabun ve suyla yıkayın.
- Hastalığınızla ilgili ailenizi ve arkadaşlarınızı bilgilendirin
ve insanla temastan kaçının.
Eğer tıbbi hizmete ihtiyacım olursa ne yapmalıyım?
- Bir sağlık tesisine gitmeden önce doktorunuzla bağlantıya geçin
ve belirtilerinizi anlatın. Neden domuz gribi olduğunuzu
düşündüğünüzü açıklayın(örneğin yakın bir zamanda insanlar arasında
salgın olan bir ülkeye yolculuk ettiyseniz). Size verilen önerileri
takip edin.
- Önceden doktorunuzla temas kurmanız mümkün değilse, sağlık
tesisine ulaşır ulaşmaz infeksiyon şüphenizi aktarın.
- Yolculuk sırasında ağzınızı ve burnunuzu kapatın.
Dünya Sağlık Örgütü'nün Genel Direktörü Margaret Chan'in de
açıklamasında yer aldığı gibi, "şu anda bütün cevaplara sahip değiliz,
ama bunları elde edeceğiz." 2
Kaynaklar:
- Domuz Gribi ile ilgili sık sorulan sorular, DSÖ resmi sitesi, Erişim:
http://www.who.int/csr/disease/swineflu/faq/en/index.html
- DSÖ Genel Direktörü Margaret Chan'in 29 Nisan 2009 tarihli açıklaması:
Erişim:
http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2009/h1n1_20090429/en/index.html
- Pandemik Alarm Fazları, DSÖ resmi sitesi, Erişim:
http://www.who.int/csr/disease/avian_influenza/phase/en/index.html
- ABD ve Meksika'da gribe benzer hastalık, 24 Nisan 2009, Erişim:
http://www.who.int/csr/don/2009_04_24/en/index.html
- ABD ve Meksika'da domuz gribi hastalığı, 26 Nisan 2009, Erişim:
http://www.who.int/csr/don/2009_04_26/en/index.html
- Domuz Gribi, 27 Nisan 2009, Erişim:
http://www.who.int/csr/don/2009_04_27/en/index.html
- Domuz Gribi, 28 Nisan 2009, Erişim:
http://www.who.int/csr/don/2009_04_28/en/index.html
- İnfluenza A(H1N1), 29 Nisan 2009, Erişim:
http://www.who.int/csr/don/2009_04_29/en/index.html
- İnfluenza A(H1N1), 30 Nisan 2009, Erişim:
http://www.who.int/csr/don/2009_04_30_a/en/index.html
- Ne yapabilirim?, DSÖ Resmi Sitesi, 30 Nisan 2009, Erişim:
http://www.who.int/csr/disease/swineflu/faq_prevention/en/index.html
- Influenza A(H1N1) update 8, 1 Mayıs 2009, Erişim
http://www.who.int/csr/don/2009_05_01a/en/index.html
|
