BAYRAM YERALTI

En nihayetinde çıktı. Memleketin en iyi rock topluluğu Duman'ın aylardır beklenen yeni albümü, 17 Ekimde müzik marketlerdeki yerini aldı. Hem de nasıl! Beyoğlu günlerdir Kaan'ın 'harbi' vokalleriyle çınlıyor. "Beni yak, kendini yak, her şeyi yak/Bir kıvılcım yeter, ben hazırım bak" diye, "İçerim ben bu akşam/Ben burda bu akşam" diye... Yeni albümün ilk konseri de 19 Ekim gecesi Kemancı Bar'daydı. Açıkçası herkes özlemiş onları. Kemancı'nın, kapasitesini fazlasıyla aştığı konserde Duman yine muhteşem bir performans grubu olduğunu ispatladı.

Duman bazı yönleriyle ilginç bir topluluk. Şimdiye dek, konserleri bu denli ilgi gören, 'tiki' ile en 'underground'un(!) bir arada, kardeş kardeş izlediği, diğeri orada diye içeri girmemezlik etmediği, adeta ünlü bir yabancı topluluk Türkiye'ye gelmiş izlenimi veren başka bir yerli rock grubu görmedim (Ayna hariç!). Bunun sebepleri babında onlarca şey sıralamak mümkün; ama belki en önemlisi, izleyiciyle olağanüstü bir etkileşim kurabilmeleri. Yaptıkları işe tüm samimiyetlerini katıyorlar; önlerinde, kendilerini izlemeye gelmiş bir kitle olduğunun farkındalar ve salt 'komplike' görünmek adına zorlama denemelere kalkışmıyorlar; bu da izleyende yoğun bir Duman sevgisi şeklinde meyvelerini veriyor.

Duman ve punk

Duman'ın adı punk'la birlikte anılmaz pek. Oysa Duman bana çoğu kez punk gruplarını hatırlatır. Punk'ın temel söylemi 'no future'dır (gelecek yok). Duman da yeni şarkılarından 'Bu Akşam'da, "Yarınım yok, sevenim sağlam/İçerim ben bu akşam" diyor (ama sürekli bir umutsuzluk terennümü yaptığını söylemek yanlış olur). Punk, rock'n'roll'un en saldırgan örneklerini verdi. İngiltere'nin ilk punk'ları Sex Pistols, gençlerin yoğun bir bunalım yaşadığı 70'lerde, yok sayılmanın intikamını, yerleşik düzenlere saldırarak alıyordu. Duman'ın böylesi radikal bir tavrı olduğundan bahsetmiyorum; ama muhalif, isyankâr yanları olduğunu teslim etmek gerek. Onlar, temel dinamiğin 'hız' olduğu, insanî değerlerin yıkıldığı post-modern çağda, kentte yaşayan gençler; sıkıntıları da (post)modernliğin sıkıntıları (bireycilik, ruhsal şaşkınlık, yabancılaşma, tekbaşınalaşma, kişisel bağların yıkılması vs.). "Giderek kanımız zehir dolmuş/Yoldan çıkan kurda yem olmuş/Dost dediğin kalbini soymuş/Halimiz duman aman"; "Saygıdan geçen yolu yakmışlar/Ben geçer miyim, yok/Ah bu diyarda kimi asmışlar/Haberin var mı, yok/Manası yok bu alemin"; "...Kudurmak için şöhretin olsun/Saldırmak için serveti senin olsun/Yalvarmak için Allah'ın senin olsun/Benim içimdeki aşk, elimdeki saz yeter canım"; "Yalnız mı kaldın?/Bir tek sen mi varsın?/Belki alışman lazım bu yalnızlığa"; "Eğleniyor kendi başına/Neşesi yeter/Umurunda mı sandın bu dünya?/Neşesi yeter"...

Punk, kolay kalıplar ve akılda kalıcı birkaç akort üzerine, sokak dilinden faydalanan, sloganvari sözlerin yerleştirilmesiyle oluşturulan bir türdür. Duman'ın şarkılarında, punk'taki yalınlık, basitlik, gündelik hayattan alınmış tabirler (aga, hatun, davadan dönmek, kahpe dölün soyu....) ağırlığını hissettiriyor. Bunların dışında, punk'ta da, Duman'da da gitar sololarının azlığı, punk'ların normale ters düşen giyim tarzları (moda endüstrisinin eline düşmediği zamanlardan bahsediyorum) ile Duman'ın solisti Kaan'ın yıllardır aynı eşofman altıyla sahneye çıkması arasındaki benzerlik de unutulmamalı (sahneye böyle çıkmak normal sayılmıyor çünkü)...

Yeni albüm daha dingin

'Belki Alışman Lazım' albümüne dönersek: İlk albüm 'Eski Köprünün Altında'ya göre daha dingin kalan albüm, tek tük hareketli parçadan biri olan 'Bu Akşam'la açılıyor. Yeni 'Köprüaltı' büyük olasılıkla bu parça. Yıllarca Sezen Aksu'dan dinlediğimiz, dünyanın en güzel şarkılarından olan 'Her Şeyi Yak', Duman'ın elinde dünyanın en güzel cover'larından birine dönüşmüş. Plâk şirketinin ilk klip için bu şarkıyı düşündüğünü, Duman'ınsa bunu pek istemediğini belirtelim. 'Oje' isimli şarkıyı Duman konserlerini kaçırmayanlar biliyor zaten. 'Kırmış Kalbini', akustik gitarların önlere fırladığı hoş bir parça. 'Masal', politik sisteme göndermeler yapan, 9/8'lik şıkır şıkır bir çalışma. 'Manası Yok' bestesi ve vokal performansıyla albümün en 'damar' şarkılarından; daha şimdiden hemen herkes ezberlemiş. Albümün isim şarkısı, ilk albümdeki 'Hayatı Yaşa'nın yerini alacağa benzeyen, hareketli, klâsik bir rock şarkısı. 'Elimdeki Saz Yeter Bana', içindeki aşkı ne şöhrete, ne servete, ne de tanrıya değişmeyen birinin şarkısı. 'Haberin Yok Ölüyorum' ise, sanki bir Aşık Veysel türküsü...

Albüm, şimdiden yılın en iyilerinden. Bu albümü, sadece parçaları ezberlemek için almanızda bir sakınca yok. Ezberleyin ve en yakın Duman konserine doğru yol alın. Sahnede, stüdyodakinden daha iyi çalan, nadir gruplardan biri Duman...

İÜ İletişim Fak. Gazetecilik 4