İş yerlerini sokaklar olarak belirlemiş onlar ve ekmeklerini sokaktan kazanıyorlar. Her sabah ve her akşam dikkat etmesek de, önemsemesek de sokaklarda beraberiz onlarla. Aslında bir anlamda ülke ekonomisine de katkıda bulunuyorlar farkında olmadan. Onlar, sokaklardan kağıt topluyorlar.

İstanbul Beyazıt'ta kâğıt toplayıp satanların çoğu Niğdeli ya da Aksaraylı. Hemen hepsi ilkokul mezunu ya da ilkokuldan terk. Bazısı bu işle karnını zor doyurduğunu söylerken, bazısı memleketindeki ailesine para gönderdiğini anlatıyor.

Kâğıdın kilosunu yakın bir zamana kadar 80 bin liradan satıyorlardı. Şu sıralar 60 bin liraya düşmüş. Bu fiyatın daha da düşeceği söyleniyor. Düşüşün nedeni de kâğıt fabrikaları. Çünkü her geçen gün bu işi yapan insan sayısı artıyor ve fabrikalara daha fazla kâğıt gidiyor.

Evleri kâğıt deposu

Aynı odayı paylaşan dört Aksaraylı Mehmet, Ulvi, İshak ve Ali de kâğıt toplayarak hayatlarını kazanıyorlar. Kiraladıkları evin sadece bir odasında kalınabiliyor. Diğer odalar harap olduğu için topladıkları kâğıtları o odalarda biriktiriyorlar.

Kâğıt toplayıcısı dört arkadaşın, bir günde kişi başına kazandıkları para 10 veya 15 milyonu bulabiliyor. Ailelerine de para gönderiyorlar.

Kâğıtlar toplandıktan sonra iki üç defa el değiştiriyor. Toplayıcılardan, kâğıtları sıkıştırıp biriktiren bir fabrikaya, oradan da kağıt fabrikasına. Kâğıtları alanlar, toplayıcılardan da fazla para kazanıyorlar. Beyazıt'ta toplanan kâğıtları alan kişi, bir kâğıt sıkıştırma makinesi ve birkaç nakil aracıyla kısa zamanda iki lüks araba sahibi olmuş.

'Pis bir iş yapmıyoruz ki'

Aksaraylı Seyfettin de kâğıt toplayarak hayatını kazanıyor ve 50 yaşında olduğu için fazla kâğıt toplayamadığını anlatıyor. Bu yüzden günde üç-beş milyon liradan fazla kazanamıyormuş. Hiç evlenemediğinden şikâyetçi. Kâğıt topladığı sırada yanından geçen bazı kadınların ağızlarını kapatarak geçtiğinden yakınırken "Biz pis bir iş yapmıyoruz ki; kâğıt topluyoruz." diyor.

Genelde varoşlarda yaşadıkları için, kâğıt toplayanların içinde hep bir korku var. "Sizde para vardır" deyip önlerine geçen gaspçılardan korkuyorlar. Bu şekilde önlerine geçenlerle tartışıp bıçaklananlar olmuş.

Onlar, ekmeğini çöpten çıkaran, kâğıt dolaşım zincirinin isimsiz emekçilerinden yalnızca birkaçı. Sosyal güvencesizler ve çoğu zaman açlar... Belki şu anda, yaşama kaygısıyla kâğıt toplayan insanlardan biri, kendisi gibi siz de farkında olmadan, rüzgarda yaprakları savrulan, dallarına kuşların yuva yaptığı bir ağacın kesilmesini önlüyordur.

HABİB TURHAN / /İÜHA