SİVİL SAVUNMA UZMANLIĞI


Sivil Savunma Nedir?

Lüzum Ve Önemi

Sivil Savunma

Tabiatın var oluşundan bu yana her canlı, çeşitli tehlikelere karşı kendisini, yakınlarını, sevdiklerini, barındığı yuvasını, üzerinde yaşadığı toprağını, yaşam için gerekli olan her şeyini savuna gelmiştir.

Hayvanlar yuvalarını genellikle çeşitli tehlikelerin ulaşamayacağı mekanlarda seçmişlerdir.
İlk gününden bu yana insanoğlu; tabiat olaylarından, vahşi hayvanların tehlikelerinden, düşmanlarının saldırılarından korunabilmek için, barınaklarını gerektiğinde bir gölün üzerine kurmuşlar, mağaralarda barınmışlar, zamanla yüksek tepeler üzerinde şatolar ve kaleler inşa ederek, kendilerini korumaya çalışmışlardır.

Bugün İnsanoğlunu Savaşta Ve Barışta
Tehdit Eden Tehlikeler Şunlardır:

1.Düşman Taarruzları
2.Doğal (Tabii) Afetler
.Deprem,
.Su Baskını,
.Toprak Kayması (Heyelan),
.Kaya Düşmesi,
.Çığ,
.Kuraklık,
.Fırtına - Kasırga - Tayfun,
.Volkan Patlaması,
.Hava – Su - Çevre Kirlenmesi,
.Sınai Kazalar,
.Ulaşım(Kara, Demir, Hava, Deniz Yolları) Kazaları.
.Tsunami (Deprem Sonrası Oluşan Dev Dalgalar.)

3.Büyük Yangınlar

Sivil Savunmanın Tarihçesi:

I. Dünya savaşına kadar, özellikle halkın, savaşın tehlikelerine karşı korunması için hiçbir girişimde bulunulmadığı, buna ihtiyaç da duyulmadığı görülmektedir. Bunun nedeni, savaş silahlarının cephe gerilerine uzanacak menzile ve toptan yok etme gücüne erişememiş olmasıdır.
I. Dünya savaşında, sonra savaşın ardından gelen yıllarda ülkelerin bir çoğunda pasif korunma adı altında, halkın türlü tehlikelerden korunmasını amaçlayan önlemler getirilmiş ve örgütler kurulmuştur.

Teknolojik gelişmeler, savaş doktrinlerinde değişmelere neden olunca, buna paralel olarak pasif korunma örgütü de, değişen koşulların doğuracağı sonuçları karşılayacak biçimde değiştirilip geliştirilmiştir.

II. Dünya Savaşında;

-Savaşların, cephelerden çok cephe gerilerini tehdit etmiş olması,
-askerden çok sivil halkın ölmesi,
Bundan sonra çıkabilecek savaşların da böyle süreceği düşüncesi devletleri, sadece pasif korunma önlem ve örgütünün halkı koruyamayacağı sonucuna götürmüş, sivil savunma bu sonuçtan çıkmıştır.
Avrupa ülkelerinin çoğunda sivil savunma ıı. Dünya savaşı sırasında, savaşın içinde kurulmuş, gerçek bir deneyimden geçmiş, yararını kanıtlamış bir örgüttür.

Avrupa ülkelerinin çoğunda sivil savunma ıı. Dünya savaşı sırasında, savaşın içinde kurulmuş, gerçek bir deneyimden geçmiş, yararını kanıtlamış bir örgüttür.
sivil savunma, savaşın ardından gelen yıllarda da,savaş teknolojisindeki ilerlemelere uygun bir gelişme göstermiştir. İlk kez bu savaşta halka karşı kullanılan atom silahları bundan sonra daha büyük bir gelişme göstermiş termonükleer silahlar imal edilerek savaş alanında kullanılabilecek duruma getirilmiştir. Kısaca nükleer silahlar diye adlandırılan bu silahlar ile biyolojik ve kimyasal silahlar da sivil savunmanın önemini daha çok arttırmıştır.

Bugün sivil savunmanın önemini benimsemiş tüm dünya ülkeleri, sivil savunma örgütlerine bütçelerinden küçümsenemeyecek kaynaklar ayırmaktadırlar.

Ülkemizde Sivil Savunma:

1928 yılında genelkurmay başkanlığınca yayınlanan “cephe gerisinin havaya karşı müdafaa ve muhafazası” adlı talimname
-1931 yılında bakanlar kurulu kararı ile kabul edilen “milli seferberlik talimnamesi”nin ıı. Kısmı olan “hazar ve seferde havaya karşı koruma talimatı”.
-1937 yılında 3231 sayılı kanunla, yurdun hava tehlikesine karşı korunması ve hizmetlerin tek elden yönetilmesi amacıyla genelkurmay başkanlığına bağlı “hava müdafaa genel komutanlığı” kurulması.
-1938 yılında 3502 sayılı “hava taarruzlarına karşı koruma kanunu”.
-1941 yılında 3992 sayılı kanunla “pasif korunma teşkilleri” kurulması.
-1944 yılında 4656 sayılı “şehir, kasaba ve köylerin lüzumunda tahliye ve seyrekleştirilmesi kanunu”.
-1950 yılında 5593 sayılı kanunla kara kuvvetleri komutanlığı bünyesinde ilk defa sivil savunma şubesi kurulması.

-28 şubat 1959’da 7126 sayılı “sivil müdafaa kanunu”.

-7126 sayılı kanun ve 3152 sayılı “içişleri bakanlığı teşkilat ve görevleri hakkındaki kanun”la sivil savunma hizmetlerinin teşkilatlandırılması. Yönetimi, eğitimi, denetimi, koordinasyonu, görev ve sorumluluğu içişleri bakanlığına verilmiş ve bu hizmetlerin yürütülebilmesi için bakanlığa bağlı sivil savunma genel müdürlüğü kurulmuştur.
-sivil savunma genel müdürlüğünün 81 il ve 454 ilçede teşkilatı kurulmuştur. Teşkilatı olmayan ilçelerde sivil savunma hizmetleri ilçe yazı işleri müdürlükleri eliyle yürütülmektedir.

Sivil Savunmanın Tanımı

Sivil Savunma:
7126 sayılı kanunun 1. Maddesinde; “düşman taarruzlarına, tabii afetlere ve büyük yangınlara karşı; halkın can ve mal kaybının asgari halde indirilmesi, hayati öneme haiz her türlü resmi ve hususi tesis ve teşekküllerin korunması ve faaliyetlerinin idamesi için acil tamir ve ıslahı, savunma gayretlerinin sivil halk tarafından azami surette desteklenmesi ve cephe gerisi maneviyatının muhafazası maksadıyla alınacak her türlü silahsız, koruyucu ve kurtarıcı tedbir ve faaliyetleri ihtiva eder.” Şeklinde tarif edilmektedir.

Sivil Savunmanın Amaçları:

-Halkın can ve mal kaybının en az düzeye indirilmesi,
-Hayati önemi olan her türlü resmi ve özel kurum ve kuruluşların korunması,
-Bu kurum ve kuruluşların etkinliklerinin sürdürülmesi için ivedi onarım ve yenileştirmenin yapılması,
-Savunma çabalarının sivil halk tarafından en geniş ölçüde desteklenmesi,
-Cephe gerisi moralinin korunması.

Sivil Savunmanın Nitelikleri:

Silahsız,
Koruyucu,
Kurtarıcı,

Bakanlık Kurum Ve Kuruluşlarda Sivil Savunma

Savunma sekreterliği kurulmasına dair 108 sayılı kanunun 2’ nci maddesine göre 23.2.1979 tarihinde yayımlanan 7/17209 sayılı bakanlar kurulu kararı ile savunma sekreterliği yönetmeliği yürürlüğe girmiştir.

Bu yönetmeliğin 3. Maddesine göre savunma sekreterlikleri, bakanlıklarda müsteşarlığa, diğer genel bütçeye dahil kuruluşlarda, katma bütçeli idareler ve kamu iktisadi teşebbüslerinde genel müdürlüğe, diğer kuruluşlarda en üst makama bağlı olarak görev yaparlar.

İllerde ise savunma sekreterliği görevleri valiye bağlı olarak il sivil savunma müdürleri tarafından yürütülmektedir. Anılan yönetmeliğin 8. Maddesinde savunma sekreterliğinin görevleri sıralanmıştır. Buna göre sivil savunma hizmetlerini ilgili mevzuat ve bu konuda yurt düzeyinde yetkili ve sorumlu makam olan sivil savunma genel müdürlüğünün emir, direktif ve kararları doğrultusunda yürütülmesi de savunma sekreterliğinin görevleri arasında sayılmıştır.

Savunma sekreterliği bulunan bakanlık, kurum ve kuruluşlarda bahse konu yönetmeliğin 12. Maddesine göre sivil savunma şubesi, sivil savunma kanunu ve bu konudaki diğer mevzuat hükümlerinin mensubu bulunduğu kurum içinde uygulanmasını sağlar ve bu konudaki hizmetleri yürütür.

Savunma sekreterliği yönetmeliğinin 14. 15. Ve 16. Maddelerinde görüleceği üzere; savunma sekreterlikleri seferberlik ve savaş hali hazırlıklarında ve sivil savunma hizmetlerinin gereği gibi yerine getirilmesinde bakanlıklarda müsteşara, illerde vali ye diğer kurumlarda genel müdüre, kuruluşlarda ise en üst yetkiliye yardımcı olup onlara karşı sorumludurlar.savunma sekreterleri, gerek bağlı bulunduğu kurumun bünyesindeki diğer dairelerin ve gerekse astı bulunan savunma sekreter ve savunma uzmanlıkları ile sivil savunma uzmanlıklarının görevlerini mevcut mevzuat, direktif , emir ve talimat ile plan ve prensiplere uygun olarak yapıp yapmadıklarını izler, inceler ve denetler.
Bu amaçla, bağlı bulunduğu makamın onayı ile ilgili daire ve kurumlardan raporla ister. Yerinde tetkikine lüzum gösteren hususlarda şahsen veya savunma ve sivil savunma uzmanları aracılığı ile bağlı bulunduğu makam adına denetleme ve inceleme yapar, gerekirse bağlı bulunduğu makamca seçilen diğer ilgili uzmanlardan kurulmuş karma inceleme komisyonları vasıtasıyla yerinde denetleme ve tetkiklerde yaptırır.

Bakanlıklarla Kamu Kurum ve Kuruluşlarında sivil Savunma Uzmanlarının Görevleri

Sivil savunma hizmetlerini yürütmekle görevli olan ve savunma sekreterliği şubelerinden birisini oluşturan sivil savunma uzmanlarının; görev, yetki ve sorumlulukları “sivil savunma idaresi taşra teşkilatı ile daire müessese ve teşekküller sivil savunma personelinin görev ve işbölümü hakkında yönetmelikte açıklanmıştır.
Savunma sekreteri ve savunma uzmanı bulunmaması halinde sivil savunma uzmanlarımız; seferberlik ve savaş hali hazırlıkları, koruyucu güvenlik tedbirleri ile planlamaları, yangından korunma tedbirlerinin belirlenip alınması ve başlangıç yangınlarına mevcut personelce müdahale edilmesi çalışmalarında yetkili amirlerin en yakın yardımcısıdır. Çünkü onlar; bu konuda da eğitilip yetiştirilmektedirler.kısaca olağan dışı her durumda bizzat iki kuruluş amirinin sorumlu olduğu sivil savunma konularında sivil savunma uzmanlarına, en yakın müşavir sıfatıyla en iyi şekilde çalışma ortamı ve imkanının hazırlanması ve destek olunması gerekmektedir.
Sivil savunma uzmanları, görev ve hizmetlerinin yürütülmesinde bulundukları daire müessese ve teşekkül amirlerine karşı sorumludurlar.

Savunma sekreteri ve savunma uzmanı bulunmaması halinde sivil savunma uzmanlarımız; seferberlik ve savaş hali hazırlıkları, koruyucu güvenlik tedbirleri ile planlamaları, yangından korunma tedbirlerinin belirlenip alınması ve başlangıç yangınlarına mevcut personelce müdahale edilmesi çalışmalarında yetkili amirlerin en yakın yardımcısıdır. Çünkü onlar; bu konuda da eğitilip yetiştirilmektedirler.kısaca olağan dışı her durumda bizzat iki kuruluş amirinin sorumlu olduğu sivil savunma konularında sivil savunma uzmanlarına, en yakın müşavir sıfatıyla en iyi şekilde çalışma ortamı ve imkanının hazırlanması ve destek olunması gerekmektedir.
Sivil savunma uzmanları, görev ve hizmetlerinin yürütülmesinde bulundukları daire müessese ve teşekkül amirlerine karşı sorumludurlar.

Görevleri

1-Sivil savunma planlarını hazırlamak,
2-Bunlara bağlı veya denetlemelerine tabi daire müessese ve teşekküllerin sivil savunma planlarını hazırlatmak.
3-İlgililerle de işbirliği halinde planlanan işlerin gerçekleştirilmesini. Değişiklik ve yeniliklerin işlenmesini icabında uygulanmasının takip ve tedvirini sağlamak.
4-Gerekli sivil savunma tesis, malzeme ve teçhizatının tedarik ve teminini, mevcutların bakım ve korunmalarını takip etmek.
5-Sivil savunma ekiplerinin kuruluş ve eğitimlerini yaptırmak.
6-Sivil savunma hizmetleri için lüzumlu ödeneklerin bütçeye konulmasını konuların sarf yerlerini tespit ve takip etmek.
7-Çalışma raporlarını hazırlamak.
8-Sivil savunma mevzuat, yayın ve emirlerini devamlı suretle izlemek,incelemek ve bunların gereklerinin bulundukları daire, müessese ve fabrikalarda uygulanmasını teklif, tavsiye ve takip etmek.
9-Daire ve müesseseyle ilgili olağanüstü hal ve savaş hazırlıkları ile ilgili planlar yapmak.

Buna göre hazırlanacak sivil savunma planları, daire ve müessesenin bulunduğu yerin hassasiyet durumuna ve yıllık ortalama personel sayısına göre belirlenir. Hassas bölge içerisinde ve planlamaya tabi ise bunlardan yıllık ortalama personel mevcudu 200’den fazla olanlarda;
1-Kontrol merkezi ve karargah servisi
2-Kurtarma servisi
3 -İlkyardım servisi
4 -Sosyal yardım servisi
5 -İtfaiye servis
6 -Teknik onarım sevisi,
7 - Emniyet kılavuz servisi.kurulur.
Yıllık ortalama personel mevcudu 200 den az olanlarda ise
1-Kontrol merkezi ve karargah servisi
2 -Kurtarma servisi.
3 -İtfaiye servis
4 -İlkyardım servisi. Kurulur

Daire ve müesseseler hassas bölge içerisinde olup da planlamaya tabi değilse bunlardan;
Yıllık ortalama personel sayısı 100’den fazla olanlarda:
1 -Kontrol Merkezi Ve Karargah Servisi,
2 -Kurtarma Servisi,
3 -İtfaiye Servisi,
4 -İlkyardım Servisi Kurulur.

Yıllık ortalama personel sayısı 100 den az olanlarda ise, servisler oluşturulmaz. Ancak, bina koruma personeli olarak bina koruma amiri, itfaiyeci, hasta akıcı, kurtarıcı ve sığınak amiri görevlendirilir. Bunların sayısı kadrolu personelden “sivil savunma bakımından halk tarafından yapılacak teşkilat ve alınacak tedbirler hakkında yönetmelik” hükümleri doğrultusunda belirlenir.

Daire ve müesseseler hassas bölge dışında ve yıllık ortalama personel mevcudu 100 den fazla ise ;
1—Kontrol Merkezi Ve Karargah Servisi,
2—İtfaiye Servisi,
3—İlkyardım Servisi Kurulur.
Ayrıca dairenin özelliği dikkate alınarak kurulması zorunlu olan ve isimleri yukarıda belirtilen servislerin haricinde müessesenin işlevine uygun diğer servislerde kurulur.

Bakanlıklarla, kurum ve kuruluşlarda düşman taarruzlarında, tabii afetlerde ve yangınlarda müessesenin en az kayıpla kurtarılmasını sağlamak çalışırlığını devam ettirmek, personelini korumak, gerektiğinde acil tamir ve onarımını yapmak ve komşu müesseselerin aynı durumla karşılaşması halinde karşılıklı yardımlaşma ve işbirliğinde bulunmak amacı ile sivil savunma planları yapılır.

Bu Planlarda;
1-Genel Durum,
2-Koruyucu Hazırlık Tedbirleri,
3-Servislerin Kuruluşu,
4-Karşılıklı Yardımlaşma,
5-Tahliye Ve Seyrekleştirme
6-Donatım Ve İkmal Bölümleri Bulunur.

Müessesenin en üst yetkilisi adına yapılan bu hizmetlerde sivil savunma görevlilerine yardımcı olunduğu oranda yapılan planların uygulanabilirliği mümkün olacaktır. Bu itibarla, bakanlık kurum ve kuruluşların yetkilileri olarak hem tesislerimizi hem persone1imizi gerektiğinde korumak ve kurtarmak amacıyla yapılan bu hizmetlerde sivil savunma görevlilerinin personel, malzeme ve teçhizat taleplerinin karşılanmasının gerekliliği aşikardır.

Daire Ve Müessese Sivil Savunma Amirleri
107 sayılı kanunla değiştirilen 85 sayılı kanunun ek 2.maddesinin a,b,c, fıkralarına göre resmi ve özel daire, müessese ve teşekküllere atanmış bulunan sivil savunma amirleri sivil savunma görev ve hizmetlerinin hazırlanmasından, planlanmasından ve yürütülmesinden esas sorumlu bulunan daire, müessese ve teşekkül amirlerinin bu konularda yardımcısı, müşaviri, koordinatörü ve düzenleyicisidirler.

Kurum Ve Kuruluşlarda Sivil Savunma Komisyonları

6/3150 karar sayılı sivil savunma ile ilgili şahsi mükellefiyet, tahliye ve seyrekleştirme planlama ve diğer hizmetler tüzüğü Madde66 çeşitli üniteleri veya branşları bulunan büyük müesseselerde sivil savunma görev ve hizmetlerinin tespiti, koordinesi ve planlaması için, müessese amirinin başkanlığında her türlü ünite veya branşın yetkili idare veya teknik amirlerinden mürekkep bir “sivil savunma komisyonu” kurulur. Savunma sekreteri bulunan müesseselerde bu sekreter komisyonun ikinci başkanıdır. Sivil savunma amirleri bu komisyonun tabii üyesi ve raportörüdür.
Madde67 her müessesede, müessese amirinin sorumluluğu altında, sivil savunma teşkilat hizmet ve faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek üzere müessese amirinin görevlendireceği bir kişi “sivil savunma amirliği ” ni yapar ve imkanı olan müesseselerde yeteri kadar yardımcısı bulunur. Sivil savunma uzmanı bulunan müesseselerde sivil savunma amirliği görevi bu uzman tarafından yürütülür .

Daire Ve Müesseseler İçin Sivil Savunma İşleri Kılavuzu;

Madde 8- bu kılavuz esaslarına göre müesseselerde gerekli sivil savunma tesis, teşkil ve tedbirlerini planlamak vücuda getirmek ve yürütmekten müesseselerin yetkili temsil organları , amirleri veya sahipleri görevli ve sorumludurlar.

Madde 9- Bu kılavuza göre sivil savunma teşkil ve tesislerini vücuda getirmekle mükellef olan müesseselerin ana görevleri şunlardır.

A-Personelin korunması;
B-Hayati önemi haiz mekanizmanın, malzemenin ve stokların korunması, acil tamir ve ıslahı,
C-Sivil savunma servisleri kurulması, donatımı, eğitimi,
D-Sivil savunma tesislerinin kurulması

Madde 10- Büyük ve çeşitli üniteleri ve branşları bulunan müesseselerde , müesseseye ait sivil savunma hizmetlerinin tespit, koordine ve planlanması için, müessese amirinin başkanlığında her ünite veya branşın yetkili amiri veya teknik amirlerinden mürekkep bir “sivil savunma komisyonu ”kurulur. Savunma sekreteri bulunan müesseselerde sekreter bu komisyonun ikinci başkanıdır . Sivil savunma amirleri bu komisyonun tabii üyesi ve raportörüdürler.

Madde 12- Müesseselerde müessese amiri tarafından kendi adına sivil savunma teşkilat, hizmet ve faaliyetleri düzenlemek ve yürütmek üzere görevlendirilen bir “sivil savunma amiri” bulunur. Büyük müesseselerde yeteri kadar yardımcı ayrılır.
Bulunan müesseselerde bu görev sivil savunma uzmanları tarafından yapılır. Birden fazla sivil savunma uzmanı bulunan müesseselerde, derece itibariyle en kıdemlisi sivil savunma amiri, diğerleri de yardımcı olur.
Hükümlerini amirdir.

Sivil savunma amirinin görevleri de 13. Ncü maddede açıklanmıştır. Buna göre bu konuda herhangi bir tereddüt olmaması gerekir.

 

© 01-2006 / webmaster
İstanbul Üniversitesi Merkez Kampüsü,
34452 Beyazıt/Eminönü-İstanbul   Tel: 0 (212) 440 00 00