Türkiye'de biyoloji eğitimi Cumhuriyet dönemi öncesinde 1900 yılında kurulan Darülfünun içinde Tabiiye Şubesinde bitki ve hayvanlarla ilgili derslerden ibaret olarak verilmeye başlanmıştır. Üniversitemiz çatısı altında bulunan Biyoloji bölümünün köklü bir tarihi vardır.

1933 Üniversite reformları ile kurulan Fen Fakültesi'nde yurt dışından gelen bilim adamlarından Zooloji alanında Prof. Dr. Andre Naville ve Ord. Prof. Dr. Curt Kosswig, Botanik alanında Ord. Prof. Dr. Alfred Heilbronn'un katkılarıyla Genel Zooloji, II. Zooloji Genel Botanik, Farmako-Botanik ve Genetik Enstitüleri kurulmuş ve bu enstitüler daha sonra kürsü haline getirilmişlerdir. Ord. Prof. Dr. Leo Brauner de kuruluşa katkıda bulunmuş yabancı bilim adamları arasındadır.

Reform esnasında kürsü başkanlığına getirilen Prof. Dr. Andre Naville genellikle mikroorganizmaların biyolojisini ve çeşitli hayvanların kromozomlarını incelemiş bir bilim adamıdır. Prof. Dr. Andre Naville başkanlığında, Zooloji kürsüsüne yurt dışında öğrenimlerini yapmış Fazıla Şevket Giz, Suat Nigar, Melahat Çağlar ve 1933 reformundan önce Dar-ül Fünun'a girmiş bulunan Fahire Battalgazi katılmışlardır.

Prof. Dr. Andre Naville'in genç yaşta tifodan hayatını kaybetmesi ile yerine Prof. Curt Cosswig atanmıştır. Ord. Prof. Curt Cosswig'in kürsü başkanlığı döneminde Almanya'da doktora eğitimlerini tamamlamış olan Atıf Şengün, Saadet Ergene, Bedia Bozkurt ve Recai Ermin gibi genç bilim adamları zooloji kadrolarına katılmışlardır.

1957 yılına kadar Süleymaniye'de Botanik ile bir arada bulunan Zooloji Kürsüleri, bu tarihten sonra Fen Fakültesi binasına taşınmıştır. 1968 yılında Prof. Dr. Atıf Şengün Başkanlığında Kuyucu Murat Paşa Medresesi'nde kurulan Radyobiyoloji Kürsüsü 1973 yılında diğer Zooloji kürsüleri ile birlikte kullanılmakta olan bugünkü Biyoloji binasına taşınmıştır.

1981 yılında çıkan 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanunu ile Fen Fakültesinde Biyoloji Bölümü kurulmuştur. Bölüm kurulduktan sonra Prof. Dr. Metin Bara, Prof. Dr. Neriman Ozban, Prof. Dr. Dinçer Gülen, Prof. Dr. Atilla Özalpan, Prof. Dr. Nurettin Meriç, Prof. Dr. Güler Temizkan, Prof. Dr. Osman Murathanoğlu ve Prof. Dr. Ayşın Çotuk Bölüm Başkanı olarak görev almışlardır. Şu anda Fen Fakültesi'nin Vezneciler ve Süleymaniye binalarında eğitim veren Biyoloji Bölümü; Genel Biyoloji, Zooloji, Botanik, Temel ve Endüstriyel Mikrobiyoloji ve Hidrobiyoloji isimli 5 anabilim dalını kapsamaktadır. Ayrıca Radyobiyoloji ve Moleküler Biyoloji Anabilim Dalları yapılanma aşamasındadır. Bölümümüz 10 Profesör, 9 Doçent, 21 Yardımcı Doçent, 37 Araştırma Görevlisi, 6 Biyolog, 1 Uzman olmak üzere 86 öğretim üye ve yardımcısından oluşmaktadır.

4 yıllık Lisans eğitimindeki dersler yabancı dil (İngilizce), genel biyoloji, fizik, kimya, matematik, bilgisayar, biyoistatistik, biyokimya, genetik, hücre bilimi, mikrobiyoloji, bitki ve hayvan fizyolojisi, morfolojisi, anatomisi, embriyolojisi, ekolojisi, sistematiği, deniz biyolojisi, radyobiyoloji, evolüsyon ve moleküler biyoloji konularında yoğunlaşmaktadır. Derslerin % 70'inin laboratuarları bulunmaktadır.

Lisans eğitiminin son yılında öğrenciler; Hücre ve Moleküler Biyoloji, Mikrobiyoloji, Çevre Biyolojisi, Deniz Biyolojisi, Bitki Biyoteknolojisi, Radyobiyoloji isimli kümelerden birini seçerek biyolojinin belli bir alanında özelleşmektedirler.

Öğrenciler eğitim süresince Bölüme bağlı olarak çalışan Biyolojik Araştırma Laboratuarı (BAL) ve Çevre Kulübü gibi öğrenci kulüplerine üye olarak aktif görev alabilmektedirler.

Fen Bilimleri Enstitüsü'ne bağlı olarak Biyoloji anabilim dalının alt programlarında anabilim dallarımız tarafından yürüttüğü Lisansüstü programları açılmaktadır. Bu programlarda Lisansüstü tezlerini tamamlayanlar bölümümüzde akademik hayata devam edebilmekte, öğretim üyesi olabilmekte; Tezsiz Yüksek Lisans yaparak öğretmen olma hakkını elde edebilmekte; Sağlık Bilimleri Enstitüsüne bağlı olarak Temel Tıp ve Eczacılık alanlarının bazı dallarında (Tıbbi fizyoloji, Biyokimya, Histoloji, Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik v.s) Doktora ve Yüksek lisans yapabilmekte; Tıpta Uzmanlık sınavlarına katılarak Mikrobiyoloji ve Biyokimya alanlarında uzman olabilmektedirler. Ayrıca Yurtdışı eğitim kurumlarında lisansüstü eğitim yapma olanaklarına da sahiptirler. İstanbul Üniversitesi Biyoloji Bölümü mezunları Nükleer Araştırma Merkezlerinde, bazı Bakanlıklara bağlı Araştırma Merkezlerinde, Belediyelerin Çevre Müdürlüklerinde, Gıda ve ilaç Endüstrisinde ve hastanelerin Araştırma laboratuarlarında, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Adalet Bakanlığına bağlı bazı kurumlarda biyolog olarak çalışabilmektedirler. Tezsiz Yüksek lisans yapmaları halinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda ve dershanelerde öğretmen olarak çalışabilmektedirler.

Bölümün modern cihazlarla donatılmış çok sayıda araştırma laboratuarı, 14 dönümlük çok sayıda bitki türünün bulunduğu bir Botanik bahçesi, bilimsel ve gösteri amaçlı Zooloji ve Hidrobiyoloji müzeleri ve zengin bir kütüphanesi bulunmaktadır.

Mesai saatleri içinde Öğretim Üyeleri ve Araştırma Görevlileri mesleki görevlerinin yanında öğrencilere her an danışmanlık hizmeti sunmaktadırlar.