ADIM ADIM TAM GÜNEŞ TUTULMASI

Bu Tam Güneş tutulmasında maksimum örtülme evresi 3 dakika 45 saniye kadar olacaktır. Halbuki tutulma olayının tümü gerçekte 2.5 saati geçer. Tutulmanın değişik evrelerinden haberdar olmak, gerek göz güvenliği, gerekse olayı bilinçli bir şekilde takip edebilmek açısından önemlidir.

Tutulmanın ilk evrelerinde Güneş, batı kenarından itibaren Ay tarafından örtülmeye başlayacaktır. Şekil-5’deki ilk kare, bu durumu tasvir etmektedir. Bu evrede Güneş çok parlak olduğundan, örtülme ancak özel filtreler (Bkz. Göz Emniyeti) yardımı ile tespit edilebilir. Gerçekte, tam örtülme gerçekleşmedikçe Güneş’e özel filtreler olmaksızın bakmak çok tehlikelidir.

İlerleyen aşamalarda Ay, Güneş’in gittikçe daha geniş bir kısmını örtecektir. Dikkatli bir gözlemci bu aşamalarda yıldızımızdan Dünya’ya ulaşabilen ışığın gittikçe azaldığını ve havanın giderek kararıp soğuduğunu farkedebilir. Bu noktaya kadar meydana gelen olaylar tam Güneş tutulmasının tam örtülmeden önceki parçalı evresidir.

Şekil-5. Tüm evreleri yaklaşık 2 saat 30 dakika sürecek olan 29 Mart 2006 Tam Güneş Tutulması’nın, soldan sağa doğru beş farklı aşaması. Ortadaki şekil tam tutulmayı temsil etmektedir. Ay, Güneş’i ilk olarak batı kenarından örtmeye başlayacak, tutulma ortasında yaklaşık 3 dakika 35 saniye süre ile tamamen örtecek ve nihayet doğusundan terkedecektir.

Tutulma sürecinin ortasında öyle bir an gelecektir ki Güneş, Ay tarafından tamamen örtülecektir. İşte bu, tam tutulma (tam örtülme) olayının gerçekleştiği andır. Bu evrede Güneş’i çıplak gözle ya da dürbünlerle gözlemek mümkündür. Ancak tam örtülme evresinin çok kısa sürdüğü unutulmamalı ve bu gözlem süresine dikkat edilmelidir. Aksi hallerde gözlerimiz kalıcı hasar, hatta körlük yapabilecek etkilere maruz kalabilir. Tam örtülme evresinde yıldızımızın en üst atmosfer tabakası olan koronanın en yoğun kısımları çıplak gözle görülebilir. Tutulmanın bu aşamasında, yıldızımızın Dünya’mızı aydınlatan kısmı sadece korona tabakasıdır. Korona, Güneş’in görülen beyaz ışık tabakası fotosferden çok daha sönük (yaklaşık 1.000.000 kez) olduğu için, tam tutulma kuşağının geçtiği bölgeler yeterince aydınlatılamayacak ve buralarda hava iyice kararacaktır. Burada ilginç bir noktadan bahsetmekte fayda vardır: Tam örtülme aşamasında görünür olan koronanın parlaklığı, Ay’ın dolunay safhasındaki parlaklığı kadardır. Dolayısı ile bu evrede ortam gece karanlığı gibi olmayacak, gökyüzü, akşam Güneş battıktan yaklaşık 40 dakika sonrası kadar kararacaktır. Tabii bu sırada gökyüzünde parlak yıldızlar ve gezegenler görünecektir. Gün ortasında karanlık ve gökyüzünde yıldızlar! İşte en etkileyici anlardan biri de kuşkusuz bu olacaktır.

Tam örtülme aşamasının ardından, Güneş yavaş yavaş tekrar görünmeye başlayacak ve Ay, Güneş diski önünde doğuya doğru ilerleyerek Güneş’in yaklaşık güneydoğusundan çıkacaktır. Tam örtülme sonrasındaki bu aşamalarda da parçalı tutulma gözlenecektir.