GİRİŞ

İçinde yaşadığımız evren birbirinden ilginç cisimler ve gök olayları ile doludur. Ancak bunların çoğunu sadece teleskoplarla gözleyebilir, çok azına çıplak gözle tanık olabiliriz. Çıplak gözle izlenebilecek bu gök olaylarından biri de Güneş tutulmalarıdır. Ay ve Güneş’in Dünya’ya uzaklıkları, görünür çapları ve yörüngeleri üzerindeki konumları bazen bu iki cismin gökyüzündeki görünür yerlerinin çakışmasına, yani Ay’ın Güneş’i tam olarak örtmesine sebep olur. Tam Güneş Tutulması olarak adlandırılan bu muhteşem gök olayı sırasında Güneş diski Ay tarafından perdelenir ve Ay’ın gölgesinin Dünya üzerine düştüğü yerlerde gün ortasında alacakaranlık yaşanır. Örtülen Güneş diskinin etrafında, hayat kaynağı yıldızımızın en dış atmosfer tabakası korona görünür olur. Bilim adamları için Güneş çalışmaları bakımından önemli olan tam Güneş tutulması, yıldızımızla bilimsel bağlamda ilgilenmeyen insanlar için de tam bir görsel şölendir. Bu sebeple, gerek bu olaya tanık olmak isteyenler, gerek amatör astronomlar ve gerekse de profesyonel astronomlar böyle bir tutulmanın meydana geldiği zamanlarda olayın izlenebileceği yeryüzü bölgelerine giderler.

Çoğu insanın belki de hayatlarında sadece bir kez görebilecekleri 29 Mart 2006 Çarşamba günü öğle saatlerinde meydana gelecek tam Güneş tutulması ülkemizden de gözlenebilecektir. Dünya’nın neredeyse yarısını süpürecek olan Ay’ın dar (~165 km) gölge konisi Güneş doğduktan hemen sonra, önce Brezilya’nın güney sahillerinde kara ile buluşacak ve Atlantik Okyanusu’nu geçtikten sonra Kuzey Afrika’da Gana, Nijerya, Nijer, Çad, Libya ve Mısır’ı geçerek Akdeniz’e ulaşacaktır. Gölge konisi Antalya körfezinden karaya çıkıp, sırasıyla Konya, Aksaray, Nevşehir, Kırşehir, Kayseri, Yozgat, Sivas, Tokat, Amasya’yı geçerek, Ordu ve Giresun kıyılarından Karadeniz’e çıkarak ülkemizi terk edecektir. Gürcistan ve Kazakistan’dan sonra da Güneş’in battığı Moğolistan’da tutulma sona erecektir. Ancak, parçalı tutulma çok büyük bir bölgeden görülebilecektir. Afrika, Avrupa ve Orta Asya’nın üçte ikisi bu parçalı tutulmaya şahit olacaktır (Şekil-1).

Şekil-1. 29 Mart 2006 Tam Güneş Tutulmasının Tam ve Parçalı Tutulma Hattı.