Antik süperkıtta Pangea
ve onun çevresinde görülen ve bugünün Pasifik Okyanusu'nu oluşturacak olan
Panthalassa Okyanusu görülmektedir.
Kuzey'de Laurasia isimli
bugünkü Kuzey Amerika ve Avrasya Kıtaları'nı içine alan büyük bir kııta,
güneyde ise Gondwana isimli ve bugünkü Güney Amerika ile Afrika Kıtaları'nı
içine alan ayrı bir kıta mevcuttur. Bu iki antik büyük kıtanın yanı sıra,
Hindistan Yarımadasıının, Avustutya'nın, Madagaskarın ve Antartika Kıtası'nın
yavaş yavaş şekillendiğini görüyoruz.
Kuzey ve Güney Amerika
K?talar? yavaş yavaş diğerlerinden ayrılarak, Atlantik Okyanusu'nun aluşmasına
olanak vermişlerdir
|
Alman Jeofizik Uzmanı
Alfred Wegener (1880-1930)' in,
ilk defa 1915 yılında yayınladığı bir makalede belirttiği gibi yeryüzündeki
kara parçaları 500 milyon yıl kadar evvel birbirlerine yapışık olarak,
Pangea ismi ile Güney Kutbu' nda bulunuyordu. Aşağıda 540 milyon yıl öncesinden
bu yana, yerkabuğunun geçirdigi evreler görülmektedir.
Dünyanın yaşı 4.6 milyar,
guneşin yaşı ise yaklaşık 5.5 milyar yıldır. Güneşin Hidrojen kaynağının
5 milyar yıl sonra tükeneceği tahmin edilmektedir. Dolayısı ile, dünyamızın
da en az 5 milyar yıl daha ömrü vardır denilebilir. Yeryüzü kıta coğrafyasının
bugünkü şeklini almasi için 540 milyon yıl geçtiği düşünülürse, böyle bir
cografyanın, yeryüzünde en az 9 (dokuz) kere
degiştiği ve bundan böyle de, en az 9 (dokuz) kere
daha şekilden şekile gireceği varsayılabilir. Yerkabuğunu oluşturan okyanus
ve katı parçaları (ki bunlara "levha" diyoruz), bir
gölün üzerine serpiştirilmiş sallar gibi birbirlerine çarparlar, birbirlerinin
altına girerler veya birbirlerine sürtünüp, sıyırarak hareket ederler.
Hareket hızları, yılda 3 cm ila 15 cm arasındadir. Arabistan levhası kuzey-kuzeydoğu
doğrultusunda yılda 4.5 cm hızla ilerleyerek, Anadolu levhasını devamlı
sıkıştırmaktadır.. Türkiye'de meydana gelen depremlerin esas nedeni de,
Arabistan levhasının bilinen bu hareketidir.
|
Kıtalar yavaş yavaş
birbirlerinden ayrılıp saat akrebinin ters yönünde ve kuzeye doğru hareket
etmektedirler.
Kıtaların birbirinden aynlması
gitlikçe belirgin hale gelmektedir.
Kıtalar böylece bugünkü mevcut
konumlarına gelmişlerdir. Ancak bu konum da geçicidir.Çünkü kıta hareketteri
aynen devam elmektedir. Bugünden 500 milyon yıl sonra, yeryüzünün coğrafyasınıı
tanımak mümkün olmayacaktır. Uzay çağının ölçüm teknikleri ile ayağımızın
altındaki kıtaların bu inanılmaz hareketinin ileride yepyeni hir dünya
coğrafyası oluşturacağı bilinmektedir. Mesala, bunyan I 00 milyon yıl sonra
Afrika ve Arabislan llevhalarının hareketleri nedeni ile, Akdeniz , Karadeniz
ve Ege. denizi tarihe. karışacak, Afrika ve Anadalu Avrupa ile birleşecektir.
|