|
Jeofizik
Biliminin çesitli tanimlari
asagida verilmistir:
- Jeofizik, Yerküre'nin merkezinden atmosferin en uç
bölgelerine kadar olgular ve süreçler ile iliskili
bir bilim dalidir. (International
Dictionary of Geophysics,
1968)
- Jeofizik, Yeryuvari'nin
fiziksel olgularinin incelenmesi (Hand Wörtherbuch der Meteorologie, Karl Keil, 1950)
- Jeofizik, arzin
içinde ve disinda yer alan enerji kaynaklarinin meydana getirdigi
ve getirmekte oldugu, fiziksel yapisini, fiziksel olaylari,
fizik büyüklükler cinsinden ortaya çikararak,
sürekli veya süreksiz ölçü ve kayitlar yaparak etüd eder (Tezcan, 1973,
Jeofizik olarak Jeotermal Sistemler Jeotermal Enerji Alanlari,
Türkiye Birinci Jeofizik Bilimsel ve Teknik Kongresi Tebligleri)
- Jeofizik, Yer'in kati küreleri ve onun sivi (hidrosferik) ve gaz
(atmosferik) çevrelerinde olu?an fiziksel
süreçler, yerin bütün fiziksel özelliklerini kapsayan bilimler
kompleksidir. (Great Soviet
Encyclopaedia, V. 6, McMillan
Inst.)
- Fizigin ara?tirma yöntemlerinin
kullanarak Yerküre'yi incelemektir. Ilgi alaninin sinirlari binlerce
santigrat derece sicakliklarda ve 1.500.000
atmosfer basinçta materyallerin bulundugu yerin derin içlerinden, onun okyanus havzalari ve ?asirtan
düzensizlikleri ile yerkabuguna, yukari atmosfere uzanir. (Encyclopaedia Britanica, 1962, vol. 10)
- Jeofizik bütün olarak Yerküre'nin onun iç
çekirdeginden üst atmosferin Günes'le birlestigi
yakin-uzaydaki bölgelere kadar incelenmesi. (The
Harper Encyclopaedia
of Science, 1969)
- Yerküre'nin yüzeyi ve özellikle içine
etki eden fiziksel kuvvetlerin incelenmesi. (The
McMillan Encyclopaedia,
1991)
- Jeofizik, Yerküre'nin ve onun dogrudan dogruya çevreledigi uzayin fizigi ile Yerküre ve Yerküre disi
kuvvetler ve olaylar arasindaki etkile?im. (Handbook of Physics)
- Jeofizik, Yerküre'de ve onun çevrelerinde
olu?an belirli dogal olaylarla iliski kuran ve olaylari açiklayan fizik dali. (International Dictionary of
Physics c. 3 Pergomon
Press, 1961)
- Jeofizik, Yerküre'nin fiziksel
özelliklerinin ve yapisinini arastirilmasidir. (K. E. Bullen,
1974)
- Jeofizik, Günes
ve Ay'in çevresindeki etkiler de dahil olmak üzere Yerküre'nin dogal
fiziksel olaylarini içerir. (Barthels, J. and Angenheister, G., 1969, Geophysik)
- Genis olarak algilandigi biçimiyle Jeofizik, fizigin
ilkelerinin Yerküre'nin fiziksel problemlerine siki matematik analizin uygulanmasini uzmanlik
edinir.
- Jeofizik,
"Yer'in Fizigi" anlamina
gelir. Fizikte, yerin manyetik, elektrik, gravite,
alanlari elemine edilirken, jeofizikte bu
alanlar özellikleri ve etkileri yerin bölümlerinin yapisi
ve özellikleri ara?tirilir.
(Gutenberg, 1932)
- Jeofizik Mühendisligi,
yer altindaki, maden, mineral, petrol, dogal gaz ya da suyun incelenmesi ve konumunun saptanmasini bilimsel yöntemlerle yapan bir
mühendislik dalidir. (Websters Third New Int. Dictionary, 1986)
- Jeofizik, fizigin
ilkelerinin yerkürenin incelenmesine uygulanmasi
demektir. Jeofizigi; kati yerkürenin fizigi, okyanuslarin fizigi ve atmosfer fizigi
diye siniflandirabiliriz. (Ergin, K., 1973. Uygulamali
Jeofizik, ITÜ Yayinlari)
|
|
JEOFIZIK
MÜHENDISLIGI VE HIZMET ALANLARI NELERDIR?
Insanda ögrenme istegi olusturan duygu; merak....
Merak, insanin dogayi kontrol altina alma araci olan arastirma ve bilgiyi dogurdu.
Bilgi; güçtür, kuvvettir. Bilgi dagarcigini
büyütmek için çalisan insanoglunun
bu tutkusu, onu magara duvarlarina
yaptigi çizimlerden, madde-enerjinin ufuklarina, uzaya, yeryüzünün yapisina
ve yer içinin arastirilmasina itti.Ancak insanoglunun Yerküre'yi arastirma
ufku uzun süre iki boyutlu bir biçimde yüzeyden yapilan
incelemelerle, yani daglar ve okyanuslar
boyunca gelisti. Insanoglu,
her zaman, üçüncü boyut olan yer içini de merak etti. Dünyanin
kendisini olusturan bu kati kürenin içi nasildi, burada neler vardi?
Iste insanoglunun
Yerküre'yi ve Evren'i kesfetmek için atildigi maceranin
sürükleyici öyküsü Jeofizigin öyküsüdür.
- Geçmiste ve günümüzde
yerkürenin yapisi nasildi?
- Daglar
ve volkanlar nasil olusuyor?
- Depremler nasil ve nerelerde olmaktadir?
- Içecegimiz
ve kullanacagimiz yeralti
sulari nerelerdedir?
- Ya petrol kaynaklari...
- Enerjinin,
maddenin dünyasi...
- Bina, baraj,
köprü ve fabrikalarin zemin yapisi...
Bunlar hep jeofizigin
cevaplandirdigi sorulardir,
çünkü jeofizik yer içindeki gözümüzdür.
Yerküre
ve Physis: Doga
sözcüklerinden türetilen Jeofizik, dünyamiz ve
onun etrafini çevreleyen atmosfer ve hidrosfer
ile uzayda yer alan diger gezegenlerin fiziksel
özelliklerini, onlarin yapisi
ve olusan olaylarin nasil ve neden oldugunu arastiran ve insanligin yararina ürünler olarak ortaya koyan bir bilim ve
mühendislik dali olarak tanimlanabilir.
Bu
tanimdan, denizlerin, atmosferin, yerkabugunun, yerin derinliklerinin insanlarin yasam sürdürdügü
dogal çevresinin fiziksel yapisi,
maden, petrol, su, jeotermal kaynak, endüstriyel hammadde vb. gibi dogal kaynaklar; deprem, heyelan, su baskini, çig gibi dogal olaylarin arastirilmasi anlasilir. Ayrica çesitli boyut
türdeki mühendislik yapilarinin zemin arastirmalari ve zemin yapi
etkilesiminin analizi, kent planlamalarinda
mikrobölgeleme çalismalari
da jeofizik mühendisligi ugras
alanlarindandir.
Jeofizik
Mühendisliginin arastirma
ve ölçüm yöntemleri ya yerkürenin incelenen bölümüne ve olayina göre ya da belirli fiziksel özelliklerinden
yola çikilarak gruplandirilabilir.
Yerküre'nin
ilgili bölümü ve olayina göre jeofizik arastirmalar, Uluslararasi
Bilim Birlikleri Konseyi (International Concil of Scientific
Unions)'ne
göre:
1-
Sismoloji (deprembilim) ve Yer içi Fizigi arastirmalari
2- Hidroloji arastirmalari
3- Jeomanyetizma
ve Aeronomi arastirmalari
4- Meteoroloji ve Atmosfer Fizigi arastirmalari
5- Volkanoloji ve
Yeriçi Kimyasi arastirmalari
6-Fiziksel Osinografi
arastirmalari
olarak siniflandirilirlar.
Fiziksel
özelliklere dayanilarak olusturulan
jeofizik mühendisligi arastirma
yöntemleri, belirli fiziksel özelliklerin arazide yerinde = insitu) ve laboratuarda
ölçülmesi ve bunlarin amaca göre (hidrolojik,
madencilik, yapilasma, jeoloji vb.) degerlendirilmesi ve yorumlanmasina
dayanir.
Genellikle
1900'lerden sonra gelistirilen çesitli jeofizik yöntemlerde, incelenen fiziksel
özelliklere bagli olarak farkli
degiskenler ölçülür ve buna bagli
bir kurumsal çözüm gelistirilir. Baslica jeofizik yöntemler asagida
verilmistir. Gerçekte kayaçlarin
fiziksel özellikleri çok çesitli olabileceginden çok farkli sayi ve türde yöntem geli?tirilebilir
(Ilkisik, 1996).
Yerküre'nin
çesitli bölümlerinin arastirilmasi
için çesitli yöntemler (maden ocaklari, sondajlar vb.) vardir.
Ancak bunlar çok pahali olup yerel bilgi saglarlar. Jeofizik yöntemler ise yerkürenin genis bir alandaki degisimlerini
çok hizli olarak belirler. Jeofizik aramalar sondajin geregini ortadan kaldirmaz. Ancak, arama/ara?tirma programinin
daha iyi yönlendirilerek zaman ve ekonomik faktörlerin en aza
indirilmesine yardimci olur.
Fiziksel
özelliklere göre jeofizik mühendisligi
yöntemleri;
1-
Sismik yöntemler
2- Gravite
yöntemi
3- Elektrik, Elektromanyetik
yöntemler
4- Manyetik yöntemler
5- Termik Yöntemler
6- Radyoaktif yöntemler
7- Uzaktan Algilama
8- Kuyu Jeofizigi
yöntemleri
Jeofizik
Mühendisligi yöntemleri, yeryüzünde, havada
(uydularla ve uçaklarla) sondaj kuyularinda,
maden galerilerinde ve laboratuarlarda yapilan
ölçmelerden yararlanarak yatirimci ve mühendis
için gerek proje, gerek uygulama asamasinda yararli birçok bilgiyi çok hizli
ve çok ucuza saglar.
Bu
paralelde jeofizik mühendisligi arastirmalariyla yapilabilecek
çalismalardan bazilari
sunlardir.
Jeofizik
Mühendislerinin Uzmanlik Alanlari
Dogal
Kaynaklarin arastirilmasi
- Endüstriyel hammadde ve radyoaktif mineral aramalari,
- Maden, kömür, tasocagi
rezerv ve kalite aramalari,
- Yeralti suyu aramalari,
- Petrol ve dogalgaz
aramalari,
- Jeotermal kaynak aramalari...
vb.
-Dogal Olaylarin arastirilmasi
- Depremsellik ve deprem riski arastirmalari,
-Kayma yüzeyi tespiti ve heyelan arastirmalari,
- Su baskini ve çig önleme arastirmalari,
Çesitli boyut ve büyüklükte mühendislik yapilarinin zemin arastirmalari
ve kent planlamalarinda mikrobölgeleme
çalismalari
- Yeni yerlesim alanlarinin zemin arastirmalari,
- Bina, kooperatif, fabrika, sanayii tesisleri, havaalanlari,
gökdelen ve kulelerin zemin arastirmalari,
- Köprü, viyadük, ayak arastirmalari,
- Baraj ve gölet arastirmalari,
- Kara ve demiryollari
güzergah arastirmalari,
- Deniz, göl ve nehir arastirmalari,
- Tünel arastirmalari,
- Zemin tabakalarinin
kalinlik, cins ve özelliklerinin, taban kaya derinliginin belirlenmesi,
- Zemin dinamik parametrelerinin tespiti,
- Titresim
periyodunun hesabi,
- Termik, nükleer ve dogalgaz
enerji santrallerinin zemin arastirmalari,
- Arkeolojik alanlarin
tespiti ve ortaya çikarilmasi,
- Liman, balikçi barinagi, rihtim ve deniz yollari zemin arastirmalari,
- Mikrobölgeleme,
depremsellik çalismalari ve risk
analizleri,
- Zemin yapi etkilesimi,
- Sivilasma
analizleri,
- Çevre sorunlarina
yönelik arastirmalar,
- Toprak ve yeralti
suyu kirliligi arastirmalari,
- Dogalgaz yeralti depolama alanlarinin
arastirilmasi,
- Çöp sahalarinin,
evsel ve kimyasal atik depolama alanlarinin arastirilmasi,
- Dogalgaz ve
petrol boru hatlari korozyon arastirmalari,
- Çevresel Etki Degerlendirmesi
(ÇED) arastirmalari vb.
- Karstik bosluklarin
arastirilmasi,
- Emniyetli patlayici
maddelerin miktarinin arastirilmasidir.
Yerküremizin
ve uzayin özelliklerinin incelenmesi
- Yerkabugunun ve
Yeriçinin yapisi, bilesimi ve fiziksel özellikleri
- Atmosfer arastirmalari
- Okyanus arastirmalari
- Gezegenler arasi
ortamin incelenmesi
- Diger
gezegenlerde yapilan jeofizik arastirmalar
Jeofizik Mühendislerinin Çalisma Alanlari
Jeofizik Mühendisligi mezunlari,
Türkiye Petrolleri Anonim Ortakligi, Maden
Tetkik Arama Enstitüsü, Etibank, Devlet Su Isleri,
Afet Isleri Deprem Arastirma
Enstitüsü, Iller Bankasi,
Karayollari, Bayindirlik
Bakanligi, Çevre Bakanligi,
Üniversiteler gibi devlet kuruluslarinda, özel
yerbilimleri ve jeofizik sirketlerinde,
Belediyelere bagli kuruluslarda
ve ülkemizde arastirma ve üretim yapan bazi yabanci maden ve
petrol sirketlerinde çalismaktadirlar.
Ayrıntılı
Bilgi için
tıklayınız !!
|
