USCUDAMA - HADRİANOPOLİS - EDİRNE

Bugün Türkiye Cumhuriyeti'nin en kuzeybatısındaki önemli bir serhat şehri olan Edirne adını büyük ihtimalle burada bulunan bir Trak köyü olduğu sanılan ve adının Uscudama olduğu tahmin edilen yerleşmeye şehir olma hakkı veren Roma imparatoru Hadrian'dan alır. Yeni kurulan şehir kurucusunun adına izafeten Hadrianopolis adıyla Trakya bölgesinin nehir ve karayollarının kesiştiği bu stratejik noktasında hızla gelişerek günümüzde olduğu gibi eskiçağ ve ortaçağda da İstanbul ile Balkan yarımadası arasında bir siyasi ve ticari merkez olarak jeopolitik konumundan ötürü giderek önem kazanmıştır.

Arda, Tunca ve Meriç nehirlerinin yatağına yakın bir yerde kurulu olması nedeniyle Trak dilinde Su kalesi anlamını taşıyan Uscudama M. Ö. 72 yılında bu bölgeye sefer yapan Marcus Terentius Lucullus tarafından Roma devletinin egemenlik alanı içine alınır. Trakya bölgesinin M. S. 46 yılında Roma imparatoru Claudius tarafından Roma eyaleti haline dönüştürülmesinden uzun bir süre sonra M. S. 2. yy. ın ilk yarısında Roma imparatoru Hadrian tarafından jeopolitik öneminden ötürü şehir statüsü verilerek Hadrianopolis adıyla Roma imparatorluğunun Trakya bölgesindeki şehirleşme politikasının bir parçası oldu. Tuna nehri havzasını İstanbul'a bağlayan ünlü Ordu Yolu üzerinde bulunan Hadrianopolis'ten çeşitli seyahatnamelerde bu ismin farklı yazılımları olan Hadrianopoli, Adrianopoli, Adrianupolis, Ardenople şeklinde bahsedilmektedir. 230 yılında Hadrianopolis'in arazisi Haskovo bölgesindeki Kastrazarba bölgesine kadar uzanmaktaydı. 3 Temmuz 324'te hadrianopolis civarında Roma imparatorluğunu tek başına yönetmek isteyen iki Romalı generalden Licinius Konstantinos'a yenildi. 9 Ağustos 378'de Hadrianopolis civarında Roma imparatoru Valens Trakya bölgesini yağmalayan Gotlara karşı yaptığı meydan savaşını kaybetti ve savaş alanında öldü.

400 yılında Hadrianopolis'te bir silah fabrikası olduğu ve bunun imparatorluğun başkomutanı olan magister officiorum komutası altında bulunduğu anlaşılmaktadır. Geç antik çağda Hadrianopolis bu bölgede oluşturulan Haeimimontos eyaletinin başşehri oldu. 7. yy. dan itibaren Hadrianopolis'in denetiminde bulunan bölge Karadeniz kıyısında bulunan Ahtapol'den Meriç kıyısındaki Dimetoka'ya kadar uzanmaktaydı. 10. yy. da Hadrianopolis Thrakoon theması (=eyaleti) içinde bulunmaktadır. 1078 yılında Hadrianopolis bölgesi Peçenekler ve Kumanlar tarafından ele geçirilmiştir. 12. yy. da Hadrianopolis birçok kez haçlıların saldırısına uğramış, 1204'ten itibaren sürekli kuşatılmıştır. Daha sonra tekrar İstanbul'da son bir gayretle tutunmaya çalışan Komnenos hanedanı mensuplarının denetimine geçen Hadrianopolis 1373'ten itibaren Sultan Murat tarafından fethedilmiştir. Edirne, Yenişehir ve Bursa'dan sonra 1453'te İstanbul'un fethine kadar Osmanlı'nın üçüncü başkenti olmuştur.

Eskiçağ ve Ortaçağ dönemi Edirne'sinden günümüze ulaşan kalıntılar arasında surların bazı bölümlerinden kalıntılar ve yer yer bulunan lahitler ve mezar anıtları sayılabilir. Özellikle Makedonya kulesi civarında Edirne müzesi müdürlüğü tarafından yapılan kazılar ve bunun daha sonra Saraçlar caddesi batısında sürdürülen bölümü surların büyük bölümünün ortaya çıkmasını sağlamıştır.