DOĞU DİLLERİ VE EDEBİYATLARI

BÖLÜMÜ'NÜN TARİHÇESİ

 

     Medreseler bir tarafa, XIX. yüzyılın ortalarından itibaren açılan muhtelif dereceli hemen bütün öğretim müesseselerinde, bu arada bugünkü üniversite­lerimizin esâsını teşkil eden yüksek okullarda ve Dârülfünûn'da Farsça ve bil­hassa Arapça okutulmaktaydı.

1923'ten sonra da Arap-Fars dili ve edebiyatları Dârülfünûn'un müfredatında önemli ölçüde yer aldı. Bu devrede aynı dersi okutanlar arasında İs­mail Sâib (Sencer) gibi değerli âlimler vardır. 1933'te Üniversitenin yeniden kuruluşundan sonra öğrencisi Prof. A. Ateş'in bir yazısında (Şarkiyat Mecmuası, 1964, V, I) «Türkiye'de modern anlamda filoloji tedkîk ve usullerinin tanınma­sında ve tatbik edilmesinde çok değerli hizmetlerde bulunan, gerek yaşı, gerek başı ile dünya şarkiyatçılarının itirazsız pîrî sayılan bir şahsiyet» diye vasıflan­dırdığı Ord. Prof. Dr. Hellmut Ritter, Edebiyat Fakültesi'nde Arap-Fars Dili ve Edebiyatları bölümünün müfredatını düzenlemek ve dersler vermek için davet edildi (1936), sonra bu bölüme Profesör oldu (1938). 1939'da Ahmed Ateş'in asistan ve İhsan Örücü'nün okutman olarak tâyinleri bölümün gelişme devresinin ilk adım­ları oldu.

1948 tarihli Üniversite Teşkilât Kanunu'nun tatbiki neticesinde Arap ve Fars Filolojileri bir kürsü haline geldi. Bu tarihten önce bölümde çeşitli vazifeler al­mış bulunanlardan Arapça okutmanı Rifat Bilge (1874-1953), Farsça okutmanı Abdülvehhab Tarzı, Asistan Muammer Eroğlu ile Dr. İbrahim Kutluk, 1949'da emekliye ayrılan Doçent Abdülbâkî Gölpınarlı (1900-1982) anılmalıdır.

1949'da Ord. Prof. Dr. H. Ritter Almanya'ya dönünce kürsü başkanlığını 1953'e kadar Ord. Prof. Mükrimin Halil Yınanç yapmış, bu vazife 1953'te Prof. Ahmed Ateş'e geçmiştir.

Bahsedilen tek kürsü, Prof. Dr. Ahmed Ateş'in gayretleriyle 1963'te Arap Filolo­jisi Kürsüsü ve Fars Filolojisi Kürsüsü olmak üzere iki kürsü hâline getirildi. 1966'da vefatına kadar Prof. Ahmed Ateş birincisinin başkanlığında kaldı. İkinci­sinin başkanlığı ise Prof. Dr. Tahsin Yazıcı'ya verildi.

Hâlen, Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü başkanlığını aynı zamanda Arap Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı başkanı da olan Prof. Dr. Hüseyin Yazıcı sürdürmektedir.

Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı başkanı Prof. Dr. Mustafa Çiçekler’dir. 1994 yılında anabilim dalı statüsü kazanan Urdu Dili ve Edebiyatı anabilim dalı başkanlığını ise Prof. Dr. Halil Toker yapmaktadır. Diğer taraftan 2009 yılında açılan Çin Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı henüz öğrenci almamaktadır.