Anabilim Dalı Başkanı

Prof. Dr. Turan Efe

-

-

Öğretim Üyeleri ve Yardımcıları

Prof. Dr. Gülsün Umurtak

Yard. Doç. Dr. Şevket Dönmez

Arş. Gör. Murat Türkteki

Arş. Gör. Deniz Sarı
Arş. Gör. Aslıhan Yurtsever-Beyazıt

Arş. Gör. Erkan Fidan

Arş. Gör. Fatma Şahin (35.mad. ile görevlendirme)

-

-

Tarihçe

            1933 yılında yapılan reformla, Darülfünun’un İstanbul Üniversitesi’ne dönüşmesinden sonra, ona bağlı olarak Edebiyat Fakültesi’nin kurulmasının ardından, 1934 yılında dönemin Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip Bey’in tavsiyesi üzerine Dr. Helmuth Theodor Bossert, Fakülteye Profesör olarak alınır ve kendisi daha sonra bir kürsü haline gelecek olan “Türk Arkeoloji Enstitüsü” Müdürlüğüne getirilir. Böylece, Önasya kültürlerinin, aslında her biri farklı bir bilim dalının çalışma sahasını teşkil eden yazıları ile dilleri ve maddi kültürleri yani arkeolojisi, bir arada ve birbirinden faydalanarak araştırılmaya ve bu konularda uzmanlaşacak bilim insanları yetiştirilmeye başlanır.

             1942 yılında Edebiyat Fakültesi’nde yapılan bir değişiklik ile Eski Önasya Dilleri ve Kültürleri Kürsüsü kurulur ve Prof. Dr. Bossert 1959 yılına kadar yürüteceği kürsü başkanlığı görevine getirilir. Kendisi 70 yaşını doldurduğu bu yıl, aynı kürsüde ders vermek üzere emekliye ayrılır.

             Prof. Dr. Bossert’in ilk öğrencilerinden biri olan Uluğ Bahadır Alkım, 1939 yılında arkeoloji lisans diploması ile kürsüden mezun olur. Prof. Dr. Bossert’in danışmanlığında “Phaistos Diski” başlıklı doktorasını tamamlayan Alkım, 1941 yılında hocasının asistanı olarak kürsüye atanır. 1945 yılında Doçentlik sınavını veren Prof. Dr. Alkım, İkinci Dünya Savaşı’nın başladığı bu yıl, ikinci kez askerlik görevi için bir yıl sürecek hizmete çağrılır. Kendisi 1960 yılında ise aynı kürsüde Profesörlüğe yükseltilir ve 1981 yılında ki vefatına kadar görev yapacağı Bölüm Başkanlığı’na getirilir. Prof. Dr. Bossert’in bir diğer asistanı da, sonradan Prehistorya Kürsüsü başkanı olacak, Halet Çambel’di. Çambel, 1940 yılında Prof. Dr. Bossert’in asistanı olarak Edebiyat Fakültesi’nde göreve başlamıştı.

             1939-40 yıllarında kürsüde öğrenci olan Muhibbe Darga, “Eskiçağ’da Pencereden Bakan Kadın Motifleri” bitirme tezi ile 1943 yılında mezun olur. Darga, 1947 yılında Prof. Dr. Bossert’in idaresinde “Muwatalli’nin Veba Duaları” konulu doktorasını bitirir. 1947-59 yıllarında evlilik dolayısıyla kürsüden ayrılır. Ancak 1960 yılında tekrar asistan olarak göreve başladığı Eski Önasya Dilleri ve Kültürleri Kürsüsü’nde 1965’de “Eskiçağ’da Kadın” çalışmasıyla Doçent ve 1973’de Profesör olur. Kendisi 1983 yılında, ilerde değineceğimiz idari değişimden sonra, 1985’de üniversiteden ayrılana kadar yürüteceği Bölüm Başkanlığı görevine getirilir. Prof. Dr. Darga, daha sonra Türkiye’nin başka üniversitelerinde hocalık görevini yürütmüş ve halen bilimsel çalışmalarını ve arkeolojik kazılarını aktif bir şekilde sürdürmektedir.

             Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Prof. Dr. Hans Gustav Güterbock ve Prof. Dr.  Benno Landsberger’in öğrencisi olan ve mezuniyetinden sonra Eski Şark Eserleri Müzesi’nde uzman olan Mustafa Kalaç, “Babil Steli” başlıklı doktorasını Prof. Dr. Bossert’in idaresinde tamamlar. 1957 yılında Doçent olarak Eski Önasya Dilleri ve Kültürleri Kürsüsü’ne atanır ve profesörlüğe yükseltildiği 1964 yılında Prof. Dr. Alkım’dan sonra, Bölüm Başkanlığı görevine getirilir. Kendisi 1983 yılında emekli olur.

             1958 yılında Prof. Dr. Kurt Bittel’in yönetiminde Prehistorya kürsüsünden “Anadolu’da En Eski Çağlardan Hitit Çağlarına Kadar Savunma Sistemleri” lisans tezi ile mezun olan Refik Duru, 1960 yılında Eski Önasya Dilleri ve Kültürleri Kürsüsü’ne asistan olarak atanır ve 1963’de Prof. Dr. Alkım’ın idaresinde “İslahiye Bölgesi Keramiği” başlıklı doktora çalışmasını tamamlar. 1969 yılında “Neolitik ve Kalkolitik Çağlarda Bulunmuş İnsan Figürleri” çalışması ile Doçent ve 1978’de “Türk Tarih Kurumu Tarafından Yapılan Gedikli-Karahöyük Kazısı; Mimarlık, Mezarlar ve Küçük Buluntular” çalışması ile de Profesörlüğe yükseltilir. Kendisi 1999 yılında emekliye ayrılana kadar  Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilimdalı ile Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölüm Başkanlığı görevlerini yürütmüştür ve kendisi halen kazı çalışmalarına devam etmektedir.

              Ali M. Dinçol öğrencisi olduğu Önasya Dilleri ve Kültürleri Bölümü’nde hazırladığı “Hititçe, Luwice ve Palaca’nın Karşılaştırmalı Morfolojik ve Fonolojik Özellikleri” bitirme tezi ile Diller Bölümü’nden 1968 yılında mezun olur ve 1969 yılında asistan olarak göreve başladığı Önasya Dilleri ve Kültürleri Bölümü’nde “Bir Hurro-Hitit Bayram Ritüeli: (h)išuwaš” başlıklı doktora tezini Prof. Alkım’ın idaresinde 1972’de tamamlar ve 1976 yılında “Adana, Hatay ve İstanbul Müzeleri’nde bulunan Hitit Hiyeroglif Mühürler Corpusu” çalışması ile Doçentliğe yükseltilir.

          Önasya Dilleri ve Kültürleri Kürsüsü, 1981 yılında YÖK Kanunu’yla “Hititoloji” ve “Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi” olarak iki bağımsız anabilim dalına ayrılmıştır. “Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi”  “Prehistorya”, “Klasik Arkeoloji” Anabilim Dalları, Sanat Tarihi Anabilim Dalı ile birlikte Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü adı altında bir araya getirilir. Bilahare, Sanat Tarihi Anabilim Dalı’nın ayrılmasıyla, Söz konusu bölümün adı “Arkeoloji Bölümü” olarak değiştirilmiştir.  

           Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Kürsüsü’nden 1963 yılında “Asur İmparatorluk Dönemi Balawat Kapıları Kabartmaları” lisans tezi ile mezun olan Önder Bilgi, 1967 ve 1972 yılları arasında burslu olarak gittiği Londra Üniversitesi’nde Prof. Dr. J. Mellart’ın danışmanlığında  “Anthropomorphic Figures in Anatolia from the Neolithic to the End of the Early Bronze Age” başlıklı doktora çalışmasını gerçekleştirir. 1973’de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Önasya Dilleri ve Kültürleri Bölümü’nde asistan olarak çalışmaya başlar ve 1977’de “M.Ö. II. Binyılda Anadolu’da Bulunmuş Olan Matara Biçimli Kaplar” çalışması ile Doçent olur. Prof. Bilgi, “Metal Objects from İkiztepe” çalışması ile 1988’de Profesörlüğe yükseltildiği Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı’nda, 1999’ 2006 yılları arasında Ana Bilimdalı Başkanlığı yapmıştır. Prof.Dr.Önder Bilgi 2006 yılı Ağustos ayında emekliye ayrılmıştır.

          1985 yılında Turan Efe Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı’nda araştırma görevlisi olarak göreve başlamadan önce, 1977 yılında Prehistorya Kürsüsü’nden “Çayönü Tepesi Kemik Aletleri” lisans tezi ile mezun olur. 1988’de Frankfurt Johann Wolfgang-Goethe Üniversitesi’nde “Demircihüyük İlk Tunç Çağı II Çanak Çömleği” doktora çalışmasını bitirir. 1993’de Doçentliğe ve 2000 yılında Profesörlüğe yükseltilen Turan Efe, bugün aynı Anabilim Dalında dersler vermeye ve kazı çalışmalarını yürütmeye devam etmektedir.2006 yılı Ağustos ayında Prof.Dr.Önder Bilgi'nin emekli olmasının ardından Anabilim Dalı Başkanlığı'nı Prof.Dr.Turan Efe yürütmektedir.

             1968’de Klasik Arkeoloji ve Prehistorya Bölümü’nde “Antakya Müzesi’nde Bulunan Lahitlerin Kataloğu” lisans tezi ile mezun olan Sait Başaran, Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı’nda görev yaptığı 1976-1994 yılları arasında Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalı’nda “M.Ö. I. Binyılda Anadolu Maden Bölgeleri (Demir-Bakır-Kalay)” başlıklı doktorasını tamamlar. Daha sonra Taşınabilir Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü Başkanı olur ve 2001 yılında Profesörlüğe yükseltilir. Sait Başaran bu bölümde halen dersler vermekte ve kazı çalışmalarını yürütmektedir.

              1979’da Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilimdalı’ndan “İlk Tunç Çağında Anadolu’da Bulunan Kemik Eserleri” başlıklı lisans tezi ile mezun olan Gülsün Umurtak, 1984 yılında araştırma görevlisi olarak burada bilimsel faaliyetlerine başlar. 1988 yılında ise “Hitit İmparatorlıuk Çağı’nda İšuva Ülkesi Çanak Çömleği Üzerine Bir Araştırma; Korucutepe, İmikuşağı, Pınartepe, Çınaz I, Çınaz II, Yazıkonak ve Tilenzit Höyükleri” doktora tezini Prof. Dr. Refik Duru’nun danışmanlığında gerçekleştirir. 1996 yılında Doçentliğe, 2004’de ise Profesörlüğe yükseltilen Gülsün Umurtak, halen aynı  AnaBilim Dalında dersler vermekte ve kazı çalışmalarını yürütmektedir.

             1991’de Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilimdalı’na araştırma görevlisi olarak atanan Şevket Dönmez, “Orta Anadolu Geç Demir Çağı Boya Bezekli Çanak-Çömleği” yüksek lisans çalışmasını ve 2000’de “İlk Tunç II Öncesinde Orta Karadeniz Bölgesinin Kültürel Gelişimi (İkiztepe Çanak-Çömleği ve Küçük Buluntuları Işığında)” başlıklı doktora tezini Prof. Dr. Önder Bilgi’nin danışmanlığında tamamlar. 2001 yılında Yardımcı Doçentliğe yükseltilen Şevket Dönmez, aynı Anabilim Dalında görevini sürdürmektedir.

        1994 yılında Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı’na öğrenci olarak kaydolan Sabahattin Ezer, 2000 yılında aynı Anabilim Dalına araştırma görevlisi olarak atanır. 2001’de “Gaziantep Bölgesi’nden Çark Yapımı Bir Çanak-Çömlek Grubu” yüksek lisans çalışmasını bitirir. Murat Türkteki 2001 yılında,  yılında Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı’nda araştırma görevlisi olarak göreve başlamış ve 2004 yılında "Küllüoba İlk Tunç Çağı III Çanak Çömleği" konulu yüksek lisans tezini tamamlamıştır.Murat Türkteki halen Prof.Dr.Turan Efe denetiminde doktora çalışmasını yürütmektedir. Deniz Sarı 2002 yılında Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı’nda Araştırma Görevlisi olarak göreve başlamış ve 2004 yılında Küllüoba İlk Tunç Çağı II" konulu yüksek lisans tezini tamamlamıştır. Halen Prof.Dr.Turan Efe'nin danışmanlığında doktora tezini yürütmektedir. Aslıhan Yurtsever-Beyazıt 2002 yılında göreve başlamış ve 2004 yılında "MÖ.2.Binyılı Orta Karadeniz Bölgesi Çanak Çömleği (İkiztepe Kazıları Işığında)" konulu tezini 2004 yılında tamamlamıştır. Halen Prof.Dr. Gülsün Umurtak'ın danışmanlığında doktora tezini sürdürmektedir. 2004 yılında Muğla Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümünden araştırma görevlisi Esra Gülseven görevlendirme ile geldiği Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı’nda Prof.Dr.Turan Efe'nin danışmanlığında doktora çalışmasını sürdürmektedir. 2005 yılında "İç batı Anadolu Orta Tunç Çağı Öncesi Metal Eserleri" başlıklı yüksek lisans tezini tamamlamış olan  Erkan Fidan 2006 Yılı sonunda Anabilim Dalı'na asistan olarak alınır. Erkan Fidan Prof.Dr.Turan Efe danışmanlığında doktora çalışmasını sürdürmektedir.

(Yukarıdaki kısa özetin tamamı için bkz. Ş. Dönmez, M. Doğan-Alparslan, M. Alparslan ve S. Ezer. “Önasya Dilleri ve Kültürleri Kürsüsü Tarihçesi (1934-2001) (Hititoloji ve Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilimdalları)/Die Geschichte der Abteilung für Altvorderasiatische Sprachen und Kulturen (1934-2002), (Hethitologie und Frühgeschichtliche und Vorderasiatische Archäologie)”, Anadolu Araştırmaları/Jahrbuch für Kleinasiatische Forschung XVI, İstanbul 2002: 145-200)

-

Ders Programı

-

bkz. http://www.istanbul.edu.tr/edebiyat/edebiyat/dersprogrami/index.htm

-

Anabilim Dalı Öğretim Üyeleri Tarafından Yürütülen Kazılar ve Yüzey Araştırmaları

Prof.Dr.Turan Efe: Küllüoba Kazısı-Keçiçayırı Kazısı

Prof.Dr.Gülsün Umurtak: Bademağacı Kazıları

Yrd.Doç.Şevket Dönmez:

-

Dergi

Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi, Hititoloji Anabilim Dalı ve Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalları ile beraber

Anadolu Araştırmaları/Jahrbuch für Kleinasiatische Forschung adlı süreli yayını çıkarmaktadır.

Derginin bugüne kadar olan sayıları Edebiyat Fakültesi Kitap satış bürosundan temin edilebilir. Derginin XVIII/2. Sayısı yayına hazırlanmaktadır.

-

Duyurular

Prof.Dr. Turan Efe Başkanlığı'nda yürütülen Küllüoba Kazıları hakkında detaylı bilgi almak için www.kulluoba.org internet sitesini ziyaret edebilirsiniz.

--

İletişim

Tel:  0 212 455 57 00   dahili 15931 / 15932 / 15956 / 15957 / 15958 / 15959       

Adres:  İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi,  Ordu Caddesi, 34459 Laleli-İstanbul